Güneydoğu’da yangın alarm kurulumu: projeden teslime süreç

Süreçte kim ne yapar?

Yangın alarm işinde dört taraf vardır ve her birinin sorumluluğu yönetmelikte ayrı yazılıdır. Bina sahibi işi başlatır ve teslimden sonra sistemin bakımından sorumlu olur. Proje müellifi, yani projeyi çizen ve imzalayan mühendis, dedektör, buton, siren ve panel yerleşimini belirler. Yüklenici firma projeyi sahaya uygular. Ruhsat vermeye yetkili idare projeyi onaylar ve uygulamanın projeye uyup uymadığını denetler; çoğu binada bu idare belediyedir.

Yönetmelik sorumluluğu da ayırır. Sistem yetersiz çıkarsa ve sebep projedeki eksik ya da hataysa proje müellifi, sebep yapımdaki eksik ya da hataysa yüklenici sorumlu tutulur. Proje ve uygulamayı aynı firma da üstlenebilir, ayrı taraflar da. Ayrı olduklarında sahada yapılan her değişikliğin proje müellifine bildirilmesi gerekir.

Teklif alırken firmaya projeyi kendi mühendisinin mi hazırlayacağını, yoksa sizin getireceğiniz bir projeyi mi uygulayacağını sorun. İki durumda da teklifte proje, malzeme, montaj ve test kalemlerinin ayrı yazılması gerekir. Projesi olmayan bir işe yalnız malzeme ve işçilik fiyatı veren teklif, ruhsat aşamasında eksik kalabilir.

Yeni binada süreç nasıl ilerler?

Yeni binada yangın algılama projesi ruhsat dosyasının parçasıdır ve inşaat başlamadan hazırlanır. Yönetmeliğe göre projeler yangın güvenliği şartlarına uymuyorsa yapı ruhsatı verilmez. Bina yapıldıktan sonra uygulamanın projeye uymadığı tespit edilirse eksikler giderilene kadar yapı kullanma izin belgesi de verilmez.

Sahada en verimli zaman, sıva ve asma tavan kapanmadan önceki dönemdir. Boru ve kablo bu aşamada döşenir, dedektör ve butonlar ince işlerden sonra takılır. Kablo tavan kapandıktan sonra çekilmeye kalkarsa hem işçilik uzar hem de güzergâh projeden sapabilir.

• Mimari proje ve kullanım amacı netleşir
• Mühendis algılama projesini hazırlar
• Ruhsat veren idare projeyi onaylar
• Boru ve kablo kaba inşaatta döşenir
• Cihazlar takılır, sistem test edilir
• Belgeler teslim edilir, iskân aşamasında kontrol yapılır

Mevcut binada süreç nasıl değişir?

Mevcut binada iş genellikle kullanım değişikliğiyle başlar: dükkân kafeye, depo atölyeye, konut kursa dönüşür. Yönetmelik, proje tadilatıyla kullanım amacı değiştirilen yapılarda da aynı esasların aranacağını yazar. Yeni kullanım için gereken sistemi mühendis yine projeyle belirler.

Sahada zorluk kablo güzergâhındadır. Duvarlar kapalı olduğu için kablo kanal, tava ya da asma tavan içinden geçer. Tarihi taş yapılarda ya da işletmesi durmayan otellerde kablosuz sistem bir seçenek olur. Çalışma çoğu zaman mesai dışına kayar, bu da takvimi uzatır.

Uzman notu: Kullanım değişikliği varsa sistemi kurmadan önce ruhsat birimine dosyanın hangi aşamada onaya gideceğini sorun. Onaysız kurulan sistem projeye uymazsa sökülüp yeniden yapılabilir.

İtfaiye görüşü ne zaman gerekir?

Yönetmelik projelerin ruhsat vermeye yetkili merciler tarafından onaylanmasını ve denetlenmesini öngörür; itfaiyenin bu süreçteki yeri ise her yerde aynı değildir. Bazı belediyeler proje onayında ya da işyeri ruhsatı aşamasında itfaiye müdürlüğünün görüşünü ister, bazıları istemez. Büyükşehir olan illerle ilçe belediyeleri arasında da uygulama farkı görülebilir.

Bu konuda tek ve genel bir prosedür anlatmak yanıltıcı olur. Kendi binanız için doğru cevabı ruhsat başvurusunu yaptığınız birimden yazılı olarak alın ve proje müellifiyle paylaşın. Cevap, projenin hangi formatta ve kaç nüsha hazırlanacağını da etkileyebilir.

Kurulumda nelere dikkat edilir?

Kurulumda ölçü, onaylı projedir; sahada yapılan her değişiklik projeye işlenmelidir. Yönetmelik yangın algılama sisteminin ve parçalarının TS EN 54’e uygun üretilmesini, tasarlanmasını, kurulmasını ve işletilmesini şart koşar. Sistemin kablo hatları kopukluk, kısa devre ve toprak kaçağı gibi arızalara karşı sürekli izlenmelidir; panel bu arızaları göstermiyorsa kurulumda sorun vardır.

Yangın ihbar butonları kaçış yollarına ve yerden 110 ile 130 cm arasına takılır. Duman dedektörünün uygun olmadığı yerlerde yönetmelik ısı, alev ya da başka uygun algılayıcı kullanılmasını ister. Şanlıurfa ve çevresinde bu durum sık çıkar: yazın çok ısınan çatı araları, pamuk ve hububat depoları, tozlu atölyeler. Dedektör tipini proje belirler, sahada keyfe göre değiştirilmez.

Test ve teslimde ne istemelisiniz?

Teslim, her cihazın tek tek denendiği bir testle yapılır ve yazılı tutanağa bağlanır. Yönetmelik kabul işlemlerinde de ilgili standartlardaki kontrol ve test hükümlerine uyulmasını ister. Teslim dosyasında şunlar bulunmalıdır:

• Uygulamaya göre güncellenmiş proje (as-built)
• Her dedektör, buton ve siren için test tutanağı
• Bölge ya da adres listesi, panelde görünen isimlerle
• Akü tipi, takılma tarihi ve kapasite bilgisi
• Panel kullanım kılavuzu ve kısa kullanıcı eğitimi
• Periyodik bakım takvimi ve arıza bildirim yolu

Teslimden sonra sorumluluk kimde?

Teslimden sonra sistemin periyodik kontrolü, testi ve bakımı bina sahibinin ya da yöneticisinin sorumluluğundadır. Yönetmelik bu sorumluluğun yazılı olarak bir bina yetkilisine devredilebileceğini de belirtir. Sistem herhangi bir sebeple devre dışı kalırsa, yeniden çalışana kadar korumasız bölgelerde ek güvenlik personeliyle denetim yapılması gerekir.

Bina yöneticisinin günlük işi basittir ama atlanmamalıdır. Panelde görünen arıza ve alarm kayıtları bir deftere ya da dijital kayda işlenir. Dedektörün önüne raf, tabela ya da asma tavan parçası gelmişse düzeltilir. Bina içinde bölme duvar eklenir ya da bir oda depoya çevrilirse projeyi hazırlayan mühendise haber verilir, çünkü yeni bölme yeni dedektör gerektirebilir. Yönetmelik bütün algılama cihazlarının periyodik test ve bakım için ulaşılabilir olmasını da ister.

Güneydoğu’da il dışında yapılan işlerde bakımın kim tarafından, hangi aralıkla yapılacağı kurulumdan önce konuşulmalı. Kurulumu yapan firmanın merkezi uzaktaysa yerel bir bakım planı ya da yedek parça düzeni gerekir. Desa Bilişim, Karaköprü’deki merkezinden Şanlıurfa başta olmak üzere Güneydoğu Anadolu genelinde yangın alarm projesi, kurulum ve bakım işleri yürütüyor.

Sık sorulanlar