Konvansiyonel ve adresli yangın paneli farkı

Konvansiyonel panel nasıl çalışır?

Konvansiyonel sistemde bina bölgelere ayrılır. Bir bölge çoğunlukla bir kat, bir kanat ya da birkaç odadan oluşan bir alandır. Her bölgenin dedektörleri aynı hatta paralel bağlanır. Dedektörlerden biri dumanı algıladığında hat üzerindeki akım değişir ve panel o bölgeyi alarmda gösterir.

Panelin ekranında ya da ışıklarında “2. bölge alarm” gibi bir bilgi görürsünüz. Hangi odadaki dedektörün alarm verdiğini bulmak için o bölgeye gidip dedektörlerin üzerindeki kırmızı ışığa bakmanız gerekir. Bölgede beş oda varsa bu birkaç dakika sürebilir; yirmi oda varsa daha uzun.

Arıza tarafında da durum benzerdir. Kablo koptuğunda ya da bir dedektör söküldüğünde panel bölgenin arızalı olduğunu söyler, ama hangi noktada sorun olduğunu söylemez. Teknisyen hattı adım adım ölçerek arızayı bulur.

Adresli panel nasıl çalışır?

Adresli sistemde dedektörler, butonlar ve modüller bir döngü (loop) üzerine bağlanır. Her cihaza kurulumda bir adres verilir ve panelde bu adrese bir tanım yazılır: “3. kat, 312 numaralı derslik” gibi. Alarm geldiğinde panel doğrudan bu tanımı gösterir.

Döngü genellikle panelden çıkıp binayı dolaşan ve tekrar panele dönen bir halkadır. Hat bir noktada koparsa panel cihazlara iki uçtan ulaşmaya devam edebilir. Döngü üzerine konan kısa devre izolatörleri, bir noktadaki kısa devrenin bütün hattı düşürmesini önler.

Adresli panel her cihazın durumunu da izleyebilir. Kirlenen bir dedektörü, sökülmüş bir cihazı ya da iletişimi kesilen bir modülü adıyla raporlar. Bakımda hangi dedektörün temizlenmesi gerektiğini görmek bu sayede kolaylaşır.

Uzman notu: Adresli sistemde cihaz tanımlarını panelde doğru yazmak kurulum kadar önemlidir. “Dedektör 47” yazan bir ekran, gece görevlisine bölge numarası kadar az bilgi verir. Tanımları oda numarası ve kat bilgisiyle girin, tadilattan sonra güncelleyin.

Gece görevlisi açısından fark

Panel seçimini teknik bir ayrıntı gibi görmek kolaydır. Oysa farkı en çok, alarm çaldığında panelin başına gelen kişi hisseder. Bir yurtta gece saat üçte alarm çaldığını düşünün. Konvansiyonel panel “4. bölge” der; görevli dördüncü bölgenin hangi kat ve hangi odalar olduğunu ezbere bilmiyorsa önce panelin yanındaki krokiye bakar, sonra o kattaki odaları tek tek dolaşır.

Adresli panel aynı anda “2. kat, 214 numaralı oda” yazar. Görevli doğrudan o odaya gider, dumanı görürse tahliyeyi başlatır, görmezse dedektörü kontrol eder. Yanlış alarm ihtimali olan durumlarda bu birkaç dakikalık fark, binanın tamamını boşaltıp boşaltmama kararını da kolaylaştırır.

Konvansiyonel sistem kuruluyorsa bölge sayısını cimri tutmamak bu sorunu hafifletir. Her kat ve her kanat ayrı bölge olursa alarmın yerini aramak daha kısa sürer. Panelin yanına güncel bir bölge krokisi asmak da her iki sistemde gereklidir.

Hangi bina için hangisi?

Seçimi binanın büyüklüğü, oda sayısı, kullanıcı profili ve bütçe birlikte belirler. Kaba bir ayrım şöyle yapılabilir:

• Tek katlı dükkân, küçük ofis, müstakil ev: konvansiyonel panel çoğu zaman yeterlidir.
• Birkaç katlı ve oda sayısı az bir bina: iki sistem de olur, bölge sayısı ve genişleme ihtiyacı belirleyicidir.
• Okul, yurt, otel, hastane: oda sayısı fazla olduğu için adresli sistem alarmın yerini hızlı bulmayı sağlar.
• Fabrika ve depo: geniş alanlarda farklı dedektör tipleri ve kontrol modülleri gerektiği için adresli sistem esneklik verir.
• İleride genişleyecek binalar: adresli döngüye cihaz eklemek, yeni bölge hattı çekmekten çoğu zaman daha kolaydır.

Maliyet farkı nereden gelir?

Adresli panel ve adresli dedektörler, konvansiyonel karşılıklarına göre genelde daha pahalıdır. Buna karşılık kablolama tarafında adresli sistem avantaj sağlayabilir: her bölge için ayrı hat çekmek yerine binayı bir ya da birkaç döngüyle dolaşırsınız.

Toplam maliyeti cihaz sayısı, kablo uzunluğu, kat sayısı, tavan yapısı ve işçilik birlikte belirler. Küçük bir yapıda konvansiyonel sistem belirgin şekilde ekonomik kalır. Büyük bir yapıda fark azalır, bakım ve arıza bulma kolaylığı ise adresli sistemin lehine işler. Kesin bir karşılaştırma için iki seçeneği aynı keşif üzerinden fiyatlatmak gerekir.

Seçim yaparken sorulacak sorular

Teklif alırken panel tipinin yanında şu konuları da netleştirin. Bunlar ileride yaşanacak sorunların çoğunu önceden ortaya çıkarır.

• Panel ve cihazlar TS EN 54 ailesindeki ilgili standartlara uygun mu, belgeleri var mı?
• Panelin kaç bölge ya da kaç döngü kapasitesi var, ne kadarı dolu olacak?
• Yedek akü kesintide ne kadar süre dayanacak şekilde hesaplandı?
• Kablo tipi projede belirtilen yangına dayanıklı kablo mu?
• Panel anons, havalandırma, asansör ya da kapı sistemleriyle haberleşebiliyor mu?
• Yedek parça ve servis yerelde bulunabiliyor mu?

Mevcut konvansiyonel sistemi adresliye çevirmek

Eski bir binada konvansiyonel sistem varsa ve bina büyüdüyse, adresli sisteme geçiş gündeme gelebilir. Mevcut kablolar yeni sistemin döngü yapısına ve kablo şartlarına uyuyorsa bir kısmı kullanılabilir. Uymuyorsa yeni kablo çekmek gerekir.

Bazı üreticiler konvansiyonel bölgeleri adresli panele bağlayan modüller sunar. Bu yöntemle eski bir kanadı koruyup yeni kısmı adresli yapabilirsiniz. Ancak eski kısımda alarmın yerini yine bölge düzeyinde görürsünüz. Geçişin nasıl yapılacağına, mevcut tesisat yerinde ölçülüp incelendikten sonra karar verilir.

Şanlıurfa’da yıllar içinde ek bina ve kat eklenmiş okul ve kamu yapılarında bu duruma sık rastlanıyor. Ek binanın sistemi ana binadan bağımsız kurulmuşsa, iki paneli tek noktadan izlemek de ayrıca planlanmalı.

Desa Bilişim olarak konvansiyonel ve adresli yangın algılama sistemleri kuruyor, mevcut sistemlerin genişletme ve bakımını yapıyoruz. Binanızı yerinde görüp iki seçeneği de aynı keşif üzerinden karşılaştırabiliriz.

Sık sorulanlar