Depo ve fabrikada yangın algılama: yüksek tavan ve tozlu ortam

Yüksek tavan algılamayı neden zorlaştırır?

Yangının başlangıcında oluşan duman sıcaktır ve yükselir. Tavan alçaksa duman kısa sürede dedektöre ulaşır. Tavan çok yüksekse duman yükselirken soğur, dağılır ve bazen tavana ulaşmadan bir ara katmanda asılı kalır. Sac çatılı depolarda yazın çatının altındaki sıcak hava tabakası da dumanın yukarı çıkmasını zorlaştırabilir.

Sonuçta tavandaki nokta tipi dedektör yangını geç algılar. Bu yüzden yüksek tavanlı alanlarda dedektör tipi, tavan yüksekliği ve üreticinin bu yükseklik için verdiği sınırlar birlikte değerlendirilir. Hangi yükseklikten sonra hangi dedektörün tercih edileceği projede, standartlar ve ürün verileri dikkate alınarak belirlenir.

Pratikte bunun anlamı şudur: alçak tavanlı ofis bölümünde iyi çalışan dedektör, aynı fabrikanın yüksek tavanlı üretim salonunda yetersiz kalabilir. Tesis içinde farklı tavan yükseklikleri varsa her bölüm ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Ara kat, asma platform ve vinç yolları gibi yapılar da dumanın tavana nasıl ulaşacağını değiştirir.

Tozlu ortam ve yanlış alarm

Un değirmeni, yem fabrikası, tekstil atölyesi, mermer ve taş işleme tesisi ya da pamuk deposu gibi alanlarda havada sürekli ince toz bulunur. Optik duman dedektörü bu tozu dumandan ayıramaz. Sonuç ya sık yanlış alarm ya da tozla tıkanıp hassasiyetini kaybetmiş bir dedektördür.

Harran Ovası’ndan gelen pamuk ve hububatın tutulduğu depolarda bu durum sık görülür. Pamuk lifi ve toz hem dedektörü kirletir hem de yangın yükünü artırır. Böyle bir alanda ısı dedektörü, alev dedektörü ya da filtreli aspirasyonlu sistem daha uygun olabilir.

Toz ihbar butonlarına, siren ve flaşörlere de girer. Kapalı gövdeli, ortamın koşullarına uygun koruma sınıfında cihaz seçmek bakım yükünü azaltır.

Yanlış alarmın bir başka kaynağı da kaynak ve taşlama işleridir. Bakım ekibi üretim salonunda kaynak yapacaksa, o bölgenin algılaması geçici olarak nasıl yönetileceği önceden belirlenmeli ve iş bitince sistemin normale döndüğü kontrol edilmelidir. Bu tür sıcak işler için yazılı bir izin düzeni kurmak, hem yanlış alarmı hem de gerçek yangın riskini azaltır.

Geniş alanlar için dedektör seçenekleri

Depo ve fabrikalarda tek tip dedektörle her alanı çözmek nadiren mümkün olur. Kullanılan başlıca seçenekler şunlardır:

• Işın tipi dedektör: Bir uçtan diğerine gönderilen ışın, duman yolunu kestiğinde alarm verir. Geniş ve yüksek salonlarda az sayıda cihazla büyük alan kaplar.
• Aspirasyonlu duman algılama: Borulardaki küçük deliklerden emilen hava merkezi bir dedektörde incelenir. Çok erken algılama yapabilir; filtreli modeller tozlu ortamda kullanılabilir. Dedektör yerde olduğu için bakımı kolaydır.
• Alev dedektörü: Açık alevin yaydığı ışınımı görür. Yakıt, solvent ya da yanıcı sıvı bulunan alanlarda hızlı tepki verir.
• Isı dedektörü: Toz ve buharın yoğun olduğu, dumanın normal sayıldığı üretim alanlarında kullanılır.
• Lineer ısı kablosu: Konveyör hatları, kablo kanalları ve raf aralarında boydan boya sıcaklığı izler.

Uzman notu: Işın dedektörünün verici ve alıcısı sağlam bir duvara ya da kolona sabitlenmelidir. Sac çatı ve ince çelik konstrüksiyon gün içinde ısınıp soğudukça hafifçe esner; ışın kayarsa dedektör arıza ya da yanlış alarm verir.

Raf sistemleri ve forklift trafiği

Yüksek raflı depolarda raflar dumanın yolunu keser. Rafın alt katında başlayan bir yangının dumanı tavana ulaşmadan raflar arasında yayılabilir. Bu durumda raf aralarında ya da raf seviyelerinde ek algılama gerekebilir. Aspirasyon boruları raf aralarına uzatılarak bu ihtiyaç karşılanabilir.

Forklift trafiği olan alanlarda ışın dedektörünün yolu forklift direği ya da yüksek istiflenmiş paletle kesilebilir. Kısa süreli kesintiler panelde arıza olarak görünebilir. Işının yolunu planlarken palet yüksekliklerini ve forklift güzergâhını hesaba katmak gerekir.

Dizel forkliftlerin egzozu da duman dedektörlerini etkileyebilir. Yükleme rampalarının yakınında dedektör tipini seçerken bunu göz önüne alın.

Depoda istif düzeni zamanla değişir. Kurulum sırasında boş olan bir koridor birkaç ay sonra tavana kadar paletle dolabilir. Depo düzeninde büyük bir değişiklik yaptığınızda algılama düzenini de yeniden gözden geçirtin.

Alanları bölmek ve paneli planlamak

Fabrikalarda üretim, depo, ofis, yemekhane, kompresör odası ve elektrik panosu odası gibi alanlar farklı riskler taşır. Her biri için ayrı dedektör tipi ve ayrı bölge ya da adres tanımı yapılır. Adresli panel, bu kadar farklı alanı tek sistemde yönetmeyi ve alarmın hangi noktadan geldiğini görmeyi kolaylaştırır.

Panelin yerini de düşünün. Panel güvenlik kulübesinde ya da sürekli birinin bulunduğu bir odadaysa alarm anında hemen fark edilir. Gece vardiyası olmayan tesislerde alarmın telefonla ya da bir izleme merkeziyle bildirilmesi planlanmalıdır.

Yangın paneli havalandırma fanlarını durdurmak, yangın kapılarını serbest bırakmak ya da söndürme sistemini başlatmak gibi görevler için diğer sistemlerle bağlanabilir. Bu bağlantıların hangisinin gerektiği yangın projesinde belirlenir.

Elektrik panosu odası ve kompresör odası gibi kilitli, kimsenin uğramadığı alanlar en çok unutulan yerlerdir.

Bakım ve projelendirme

Tozlu ortamda dedektörler daha hızlı kirlenir. Bakım aralığı temiz bir ofise göre daha sık planlanabilir; bunu yönetmelik, üretici talimatları ve tesisin kendi koşulları birlikte belirler. Aspirasyonlu sistemlerde filtre değişimi ve boru deliklerinin temizliği bakımın parçasıdır.

Fabrika ve depoların yangın önlemleri Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında, tesisin kullanımına, büyüklüğüne ve depolanan malzemeye göre değerlendirilir. Sigorta şirketlerinin de kendi şartları olabilir. Kesin yükümlülükler için yangın projecisine ve sigorta şirketinize danışın.

Desa Bilişim olarak Şanlıurfa’daki depo ve tesislerde yangın algılama sistemleri kuruyoruz. Tesisinizi çalışırken görüp alanlara göre dedektör seçimini birlikte yapabiliriz.

Sık sorulanlar