Otomatik kapılarda fotosel ve güvenlik: kazaları önlemek

Otomatik kapılarda kaza nasıl olur?

Otomatik kapı ağır bir çelik kütledir ve motor onu belirli bir kuvvetle iter. Kapının önüne bir çocuk, bisiklet ya da evcil hayvan girdiğinde kapı bunu kendiliğinden bilemez. Kazalar genellikle üç yerde olur: kapının kapanırken çarptığı ön kenarda, kayar kapının duvar ya da direkle arasında kalan boşlukta ve kanatlı kapının menteşe tarafındaki aralıkta.

Bariyerlerde risk farklıdır. Kol, altından geçen bir aracın ya da bir yayanın üzerine inebilir. Özellikle bir aracın arkasından yakın takipte gelen ikinci araç ya da kolun altından geçmeye çalışan bir motosiklet tehlikeye girer.

Bu risklerin hepsi bilinen risklerdir ve hepsinin bilinen bir çözümü vardır. Sorun, bu çözümlerin bir kısmının teklifte maliyet düşürmek için çıkarılması ya da kurulduktan sonra bakımsız bırakılmasıdır.

Fotosel nasıl çalışır, nereye takılır?

Fotosel bir verici ve bir alıcıdan oluşur. Verici kızılötesi bir ışın gönderir, alıcı bu ışını görür. Işın bir engel tarafından kesildiğinde kontrol kartı kapıyı durdurur ya da geri açar. Bazı modellerde verici ve yansıtıcı aynı taraftadır, karşıya yalnızca bir reflektör konur.

Fotoselin yüksekliği önemlidir. Tek bir çift fotosel genellikle araç tamponu hizasına konur. Bu yükseklik bir aracı görür ama yere eğilmiş bir çocuğu ya da alçak bir nesneyi görmeyebilir. Yaya trafiği olan girişlerde ikinci bir çift fotosel, farklı yükseklikte eklenir.

Fotosel kapının hem içine hem dışına konabilir. Kayar kapılarda kapının açıldığı yöndeki boşluğu izleyen ek fotosel, kapı açılırken arkada kalan bir kişinin sıkışmasını önler.

Uzman notu: Fotosel ışınını elinizle keserek test edin. Kapı kapanırken ışını kesin; kapı durmalı ya da geri açılmalı. Durmuyorsa kapıyı kullanmayı bırakın, kapıyı elle açık konuma alın ve servisi arayın.

Fotoselin yetmediği yerler

Fotosel bir çizgiyi izler. Kapının tüm hareket alanını görmez. Bu yüzden ek önlemler gerekir.

• Engel algılama: motor, kapı bir şeye dayandığında artan akımı fark edip durur ya da geri döner. Hassasiyeti kurulumda ayarlanır ve fazla yüksek bırakılmamalıdır.
• Kenar emniyet profili: kapının kapanan kenarına takılan basınca duyarlı lastik şerit. Bir şeye değdiği anda kapıyı durdurur.
• Uyarı lambası: kapı hareket ederken yanıp söner, yaklaşanları uyarır.
• Zemin döngüsü: bariyerlerde kolun altında araç varken inmesini engeller.
• Sıkışma boşluklarının kapatılması: kayar kapının direk ve duvarla arasındaki açıklık ızgara ya da tel örgüyle kapatılır.
• Hız ve yavaşlama ayarı: kapı kapanmanın son bölümünde yavaşlar, çarpma kuvveti azalır.

Bariyerlerde ayrıca dikkat edilecekler

Kol bariyerde en sık görülen kaza, iki aracın art arda geçmesidir. Birinci araç kartını okutur, ikinci araç arkasından yakın takipte girmeye çalışır ve kol ikinci aracın üstüne iner. Zemin döngüsü kolun altında araç olduğu sürece inmeyi engeller, ama döngünün yeri ve hassasiyeti doğru ayarlanmalıdır. Döngü kolun tam altında değil de birkaç adım gerisinde kalırsa iki araç arasındaki boşlukta kol inmeye başlayabilir.

Motosiklet ve bisiklet, metal kütlesi az olduğu için döngü tarafından her zaman algılanmaz. Bu araçların sık geçtiği girişlerde fotosel ile döngüyü birlikte kullanmak gerekir. Yayaların bariyer şeridinden geçmemesi için ayrı bir yaya kapısı ya da turnike koymak, kolun altından geçme alışkanlığını da ortadan kaldırır.

Kolun ucuna takılan esnek uç ya da darbede kırılan bağlantı parçası, bir çarpma anında hasarı azaltır. Kolun üzerindeki LED ya da reflektör bantlar, gece kolun fark edilmesini kolaylaştırır.

Standartlar ve sorumluluk

Motorlu kapıların kullanım güvenliği için Avrupa'da ve Türkiye'de uygulanan TS EN standartları vardır; kuvvet sınırları, ölçüm yöntemleri ve gerekli koruma düzeyi bu standartlarda tanımlanır. Hangi standardın ve hangi koruma seviyesinin uygulanacağı kapının tipine, kullanıcılarına ve konumuna göre değişir. Kurulumu yapan firmadan uygulanan standartları ve yaptığı testleri yazılı olarak isteyin.

Site ve apartmanlarda ortak alandaki kapının güvenliği yönetimin sorumluluğundadır. Bir kaza olduğunda bakım kayıtları, kurulum belgeleri ve kapının o tarihte çalışır durumda olup olmadığı sorulur. Bu konunun hukuki yönü için bir hukuk danışmanına başvurmanız doğru olur; teknik tarafta yapılacak iş, belgeli kurulum ve düzenli bakımdır.

Bakımda neler kontrol edilmeli?

Otomatik kapının güvenlik donanımı zamanla bozulur. Fotosel lensi tozlanır, alıcı ile verici arasındaki hizalama bir darbeyle kayar, kenar profili güneşte sertleşip çatlar. Motorun engel algılama ayarı da zamanla, kapının mekanik durumu değiştikçe yanlış çalışmaya başlayabilir.

Şanlıurfa'da yaz sıcağı ve toz bu bozulmayı hızlandırır. Lastik kenar profilleri güneş altında daha çabuk yaşlanır, toz fotosel lenslerinde ince bir tabaka oluşturur. Bakım aralığı belirlenirken kapının ne sıklıkla kullanıldığı ve ne kadar güneş ve toz aldığı hesaba katılmalıdır.

Bakımda yalnızca motorun çalıştığına bakılmaz. Her güvenlik parçası tek tek denenir ve sonuç bakım formuna yazılır. Site yöneticisi bu formların bir kopyasını saklamalıdır.

Kullanıcılara ne söylenmeli?

Donanım ne kadar iyi olursa olsun, kullanıcının davranışı riski etkiler. Sakinlere kapı hareket halindeyken altından ya da yanından geçmemeleri, çocukların kapının yanında oynamaması ve kumandaların çocukların erişemeyeceği yerde tutulması gerektiği hatırlatılmalıdır. Kapının yanına bu uyarıları içeren bir levha asmak basit ve etkili bir önlemdir.

Kapı tuhaf ses çıkarıyorsa, yavaşladıysa ya da fotosel ışını kesildiği halde durmuyorsa sakinlerin bunu yönetime bildirebileceği bir yol olmalı. Arıza bildirimi geciktikçe küçük bir ayar sorunu kazaya dönüşebilir.

Desa Bilişim, kurduğu ve devraldığı otomatik kapı ve bariyerlerde güvenlik donanımını test edip bakımını yapıyor. Mevcut kapınızın güvenlik durumunu yerinde kontrol edebiliriz.

Sık sorulanlar