Yeni binada zayıf akım projesi: inşaat sürecinde neler planlanmalı?

Zayıf akım projesi neyi kapsar?

Zayıf akım, düşük gerilim ve akımla çalışan sinyal ve iletişim sistemlerinin ortak adıdır: güvenlik kamerası, yangın algılama, data ve telefon, merkezi TV, görüntülü diafon, ses ve anons, kartlı geçiş, hırsız alarmı. Bu sistemler binanın aydınlatma ve priz tesisatından ayrı kablo, ayrı boru ve çoğu zaman ayrı bir kabin ister.

Projede her sistemin cihaz yerleri, kablo güzergâhları, dağıtım kabinleri ve enerji ihtiyacı gösterilir. Projenin hangi aşamada ve hangi kuruma onaylatılacağı yapının türüne ve bulunduğu belediyeye göre değişir; bunu proje müellifiyle baştan konuşun.

Kaba inşaatta yapılması gerekenler

Beton döküldükten sonra boru eklemek pahalıdır. Döşeme ve perde duvarlardan geçecek zayıf akım boruları, şaft yerleri ve tavan arası güzergâhları bu aşamada kesinleşmeli.

En sık yapılan hata, zayıf akım için ayrı şaft ayırmamak ve kabloları kuvvetli akım şaftına sıkıştırmaktır. Elektrik kabloları yanında uzun mesafe koşan data ve kamera kabloları parazit alabilir; ileride arıza aramak da zorlaşır.

• Zayıf akım için ayrı dikey şaft ve kat geçişleri
• Her kat ya da blok için dağıtım kabini yeri
• Bina girişinde sistem odası ya da ana kabin yeri
• Dış cephe kameraları için duvar içi boru çıkışları
• Otopark, bahçe ve çevre için toprak altı boru güzergâhı
• Çatıda uydu anteni ve güneş paneli için kablo geçişi

Uzman notu: Her boruya kılavuz tel çekip iki ucunu etiketleyin. Sıva kapandıktan sonra hangi borunun nereye çıktığını bulmak, borunun kendisinden daha çok zaman alır.

Sistem odası ve kabin yeri

Kayıt cihazı, switch, merkezi TV santrali ve yangın paneli genellikle bina girişine yakın bir odada ya da kabinde toplanır. Bu oda havalandırılmalı, nem almamalı, kilitli olmalı ve kendi sigortalı enerji hattına sahip olmalı. Merdiven altı ya da su tesisatının geçtiği bir duvarın arkası kötü seçimdir.

Şanlıurfa'da yazın kapalı bir odada sıcaklık hızla yükselir. Kayıt cihazı ve switch ısındıkça arıza sıklığı artar. Sistem odası için havalandırma ya da klima hattını baştan planlayın.

Sistem odasının boyutunu binanın ileride ihtiyaç duyacağı kabin sayısına göre belirleyin. Kabinin önünde ve arkasında bakım için çalışma alanı kalmalı. Duvara dayalı, kapağı tam açılmayan bir kabin, her arızada işi zorlaştırır.

Yangın algılama ayrı dikkat ister

Yangın algılama sistemi, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe göre yapının kullanım amacı ve büyüklüğüne bağlı olarak zorunlu olabilir. Hangi alanlarda dedektör, ihbar butonu ve siren gerektiği projelendirmede yönetmelikteki koşullara göre belirlenir.

Yangın kablolarının güzergâhı, yangına dayanıklı kablo kullanımı ve panelin yeri itfaiye onayı aşamasında incelenebilir. Yangın sistemini diğer zayıf akım işleriyle aynı takvime koyun ama ayrı bir proje kalemi olarak takip edin.

İnce işlerde ve teslimde

Cihaz seçimini kaba inşaatta yapmak gerekmez; teknoloji değişir ve iki yıl önce seçilen kamera teslimde eskimiş olabilir. Kaba inşaatta altyapı, ince işlerde cihaz kararı vermek daha sağlıklıdır.

Kablolar çekildikten sonra her hattın test edilmesini ve sonuçların yazılı teslim edilmesini isteyin. As-built projeyi (uygulamanın gerçek hâlini gösteren çizim) site yönetimine ya da alıcıya teslim edin. Bina el değiştirdiğinde bakım yapacak firma ilk olarak bu çizimi arar.

Takvim: hangi iş ne zaman yapılır?

Zayıf akım ekibi inşaat boyunca birkaç kez sahaya girer. İlk giriş, kaba inşaatta boru ve şaft işidir. İkincisi, sıva öncesi ya da sonrası kablo çekimidir. Üçüncüsü, boya ve ince işlerden sonra cihaz montajı ve programlamadır. Bu adımları inşaat takvimine ayrı satırlar olarak yazın.

Kablo çekimini sıvadan önce yapmak cazip gelir ama kablolar sonraki işlerde zarar görebilir. Sıva ve şap sırasında kablo uçlarını kutularda koruyun ya da kabloyu sıvadan sonra kılavuz telle çekin. Hangisinin daha uygun olduğu binanın yapısına ve iş programına göre değişir.

Cihaz montajı boya bittikten sonra yapılmalı. Boyacının kamerayı ya da dedektörü boyaması sık rastlanan bir durumdur ve cihazı kullanılamaz hâle getirir. Dedektörler montajdan sonra toz kapağıyla korunabilir.

Uzman notu: Dedektörlerin toz kapaklarını çıkarmayı teslim listesine ayrı bir madde olarak yazın. Kapağı takılı kalan dedektör dumanı algılayamaz.

Müteahhidin sık yaptığı hatalar

Bir başka sorun, alıcıya hangi zayıf akım sistemlerinin teslim edildiğinin yazılı olarak anlatılmamasıdır. Daire sahibi diafonun nasıl kullanıldığını, TV prizinin hangi santrale bağlı olduğunu ya da data kablosunun kabinde hangi porta gittiğini bilmez. Kısa bir kullanım kılavuzu ve kabin etiket listesi, taşınmanın ilk aylarındaki telefon trafiğini azaltır.

Diafon ve TV için daire başına tek boru bırakmak, data prizini yalnız salona koymak, otopark kameraları için boru unutmak ve sistem odasını en son kalan boşluğa sıkıştırmak sık görülür. Alıcı taşındıktan sonra bu eksikler açıkta kablo kanalı olarak geri döner.

Zayıf akım işini elektrik taşeronunun "yanında" yapması da sorun çıkarabilir. Kablo kategorisi, sonlandırma ve test, bu işi düzenli yapan bir ekip gerektirir. Desa Bilişim yeni bina projelerinde altyapı planına kaba inşaat aşamasında dahil olmayı tercih eder.

Uzman notu: Proje onayı, yönetmelik zorunlulukları ve sözleşme konularında proje müellifinize, kurumunuzun hukuk birimine ya da bir uzmana danışın.

Sık sorulanlar