Zayıf akım nedir? Bir binadaki tüm zayıf akım sistemleri

Kuvvetli akım ile zayıf akım arasındaki fark

Kuvvetli akım tesisatı binaya enerji dağıtır: priz, aydınlatma, klima, asansör motoru. Zayıf akım tesisatı ise bilgi taşır: kameranın görüntüsü, dedektörün alarm sinyali, internet verisi, diafonun sesi.

Ayrım günlük işte önemlidir, çünkü iki tesisat farklı kablo, farklı boru ve farklı uzmanlık ister. Kamera kablosunu elektrik kablosuyla aynı boruda uzun mesafe çekmek görüntüde parazit yapabilir. Elektrikçinin her işi yapabileceği varsayımı da sık rastlanan bir yanılgıdır; data kablosunun sonlandırılması ve testi ayrı bir beceri gerektirir.

Arıza ararken de bu ayrım işe yarar. Kamera görüntüsü kesildiğinde sorun kamerada, kabloda, switch portunda ya da enerji beslemesinde olabilir. Kabloların etiketli ve sistemlerin ayrı güzergâhlarda olduğu bir binada doğru ihtimali bulmak dakikalar sürer; karışık bir tesisatta saatler alabilir.

Bir binadaki zayıf akım sistemleri

Her binada hepsi bulunmaz. Bir apartmanda diafon, uydu ve birkaç kamera yeterli olabilir; bir hastanede ise listedeki sistemlerin neredeyse tamamı yer alır.

• Güvenlik kamerası (CCTV): görüntü kaydı ve izleme
• Yangın algılama ve alarm: dedektör, ihbar butonu, siren, panel
• Hırsız alarmı: kapı ve hareket sensörleri, alarm paneli
• Data ve telefon ağı: yapısal kablolama, switch, kablosuz erişim noktası
• Görüntülü diafon: kapı paneli ve daire monitörü
• Merkezi uydu ve TV dağıtımı
• Ses ve anons: okul zili, acil anons, cami ve salon ses sistemi
• Kartlı geçiş, turnike ve personel devam kontrol
• Bariyer ve otomatik kapı kontrolü

Uzman notu: Kablo tipini sisteme göre seçin. Data için kategori kablosu, yangın için yangına dayanıklı kablo, TV için koaksiyel kablo kullanılır; birinin yerine diğerini çekmek sonradan değiştirme işi çıkarır.

Sistemler birbirine nasıl bağlanır?

Eskiden her sistem kendi kablosuyla, kendi kutusunda dururdu. Bugün kamera, diafon, geçiş kontrol ve hatta anons sistemlerinin önemli kısmı IP tabanlıdır ve aynı ağ altyapısını kullanır. Bu, iyi planlanmış bir ağın birçok sistemi taşıyabileceği anlamına gelir.

Bağlantıların bir kısmı güvenlik için yapılır. Yangın paneli alarm verdiğinde kartlı geçiş kapılarının açılması, otoparktaki bariyerin kalkması ya da anons sisteminin tahliye mesajı vermesi böyle bir entegrasyondur. Bu bağlantıların nasıl çalışacağı projelendirmede, ilgili yönetmelik ve standartlar dikkate alınarak belirlenir.

Ortak ağ kullanmanın bir bedeli de vardır. Kamera trafiği ile ofis bilgisayarlarının trafiği aynı ağda karışırsa hem hız düşer hem de güvenlik riski artar. Bu yüzden sistemler aynı kabloyu paylaşsa bile ağ üzerinde VLAN gibi yöntemlerle birbirinden ayrılır. VLAN, tek bir fiziksel ağı mantıksal olarak ayrı bölümlere bölen bir switch özelliğidir.

Ortak altyapı: kabin, sistem odası ve enerji

Zayıf akım sistemlerinin kalbi dağıtım kabinleri ve sistem odasıdır. Kayıt cihazı, switch, TV santrali ve yangın paneli burada toplanır. Kabinin düzeni, kabloların etiketlenmesi ve havalandırma, arıza anında ne kadar hızlı müdahale edilebileceğini belirler.

Elektrik kesildiğinde kameraların ve alarmın çalışmaya devam etmesi için kesintisiz güç kaynağı ve akü planlanır. Yaz aylarında Şanlıurfa'da sık yaşanan gerilim dalgalanmaları, aşırı gerilim korumasını da gündeme getirir.

Ortak altyapının bir diğer parçası topraklamadır. Kamera, switch ve kayıt cihazının bağlı olduğu kabinin topraklaması düzgün değilse, gerilim dalgalanmalarında cihaz arızası ve görüntüde parazit görülebilir. Topraklama ölçümü elektrik ekibinin işidir; zayıf akım ekibi bu ölçümün yapıldığını teslimden önce sormalıdır.

Zayıf akım işinde sık yapılan hatalar

En sık gördüğümüz hata, zayıf akımın inşaatın sonuna bırakılmasıdır. Boru bırakılmamış duvara sonradan kablo kanalı yapıştırılır, kabin için yer kalmaz, sistem odası depo olarak kullanılan bir boşluğa sıkıştırılır.

İkinci hata, her sistemin farklı firmaya parça parça verilmesi ve kimsenin bütünü görmemesidir. Kamera firması switch'i bir köşeye koyar, data firması kabini başka yere kurar, sonuçta iki ayrı dağınık altyapı çıkar. Tek bir proje çiziminde tüm sistemleri görmek bu sorunu önler.

Bina türüne göre hangi sistemler öne çıkar?

Bir müstakil evde zayıf akım çoğu zaman diafon, birkaç kamera, hırsız alarmı ve ev içi ağdan ibarettir. Akıllı ev sistemi eklenecekse prizlere, perdelere ve aydınlatmaya giden kontrol hatları da bu listeye girer.

Bir okulda zil ve anons, kamera, yangın algılama ve sınıflara ulaşan kablosuz ağ öne çıkar. Bir fabrikada geniş alan kameraları, yangın algılama, personel devam kontrol ve sahaya yayılmış bir ağ gerekir. Otellerde merkezi TV ya da IPTV ve misafir internet altyapısı listenin başına geçer.

Harran Ovası gibi elektrik ve internet hattının uzak olduğu tarım alanlarında kamera ve alarm sistemleri güneş enerjisiyle beslenir, görüntü mobil hat üzerinden iletilir. Burada zayıf akım ile enerji sisteminin birlikte tasarlanması gerekir.

Hangi sistemler zorunlu?

Zorunluluk sisteme ve yapıya göre değişir. Yangın algılama, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında yapının kullanım amacı ve büyüklüğüne bağlı olarak zorunlu olabilir. Kamera ya da kartlı geçiş gibi sistemler çoğu yapıda tercihe bağlıdır, ancak bazı sektörlerde ayrı düzenlemeler bulunabilir.

Yeni bir yapı için hangi sistemlerin zorunlu olduğunu proje müellifi yönetmelik koşullarına göre belirler. Desa Bilişim zayıf akım sistemlerinin hepsini tek elden planlayıp kurar; zorunluluk sorusunda ise projeyi onaylayacak kurumun görüşü esas alınmalıdır.

Uzman notu: Yönetmelik ve zorunluluk konularında kurumunuzun hukuk birimine, proje müellifinize ya da bir uzmana danışın.

Sık sorulanlar