Kısa cevap
Masa, kamera ve erişim noktası bağlantılarında Cat6 bugün çoğu bina için yeterlidir ve 100 metreye kadar gigabit hız taşır. 10 gigabit hızın 100 metrede gerekeceği omurga hatlarında ve uzun ömürlü yeni binalarda Cat6A seçilir. 100 metreyi aşan mesafelerde, binalar arasında ve elektriksel parazitin yoğun olduğu ortamlarda ise fiber optik kablo kullanılır.
Kategori numarası ne anlatıyor?
Bakır ağ kabloları kategori numarasıyla sınıflanır. Numara büyüdükçe kablonun taşıyabildiği frekans, dolayısıyla ulaşabildiği hız artar. Cat5e, Cat6 ve Cat6A bugün piyasada en sık karşılaşılan türlerdir. Cat5e eski binalarda hâlâ çalışır ama yeni kurulumlarda artık tercih edilmez.
Bakır kablonun değişmeyen bir sınırı vardır: switch ile cihaz arasındaki toplam mesafe 100 metreyi geçmemelidir. Bu 100 metrenin yaklaşık 90 metresi duvardaki sabit kablo, kalanı iki uçtaki ara kablolardır (patch kablo). Kategori yükseldikçe bu mesafe uzamaz; aynı mesafede daha yüksek hız taşınır.
Fiber optik kablo ise elektrik değil ışık taşır. Bu yüzden mesafe sınırı yüzlerce metreden kilometrelere kadar çıkar ve yıldırım, motor, kaynak makinesi gibi elektriksel parazitlerden etkilenmez.
Cat6: çoğu iş için doğru seçim
Cat6, 100 metreye kadar 1 gigabit hızı rahat taşır. Bir ofisteki masa prizi, IP kamera, tavan tipi erişim noktası, yazıcı ya da IP telefon için gereken hız bunun çok altındadır. Cat6 kısa mesafelerde 10 gigabit de taşıyabilir, ancak bu mesafe 100 metrenin oldukça altında kalır ve ortamdaki parazite göre değişir.
Cat6'nın pratik avantajı inceliği ve esnekliğidir. Dar borulardan geçer, kabinde yer kaplamaz, uçlarını hazırlamak kolaydır. Bir ev, mağaza, okul ya da küçük ofis için ilk tercih çoğu zaman budur.
Kablonun kategorisi tek başına yeterli değildir; işçilik de sonucu belirler. Kabloyu sert bir açıyla bükmek, kablo bağıyla fazla sıkmak, uçta çiftlerin örgüsünü gereğinden fazla açmak hattın performansını düşürür. Bu yüzden çekilen her hattın sonunda bir test cihazıyla ölçülmesi, en azından tüm damarların doğru sırayla bağlandığının kontrol edilmesi gerekir. Testi yapılmamış bir hat, ilk sorunda hangi parçanın arızalı olduğunu bulmayı zorlaştırır.
Uzman notu: Kablonun kategorisinden önce iletkenine bakın. Bakır kaplama alüminyum (CCA) kablolar dışarıdan Cat6 gibi görünür ama PoE ile ısınır ve uzun hatlarda sorun çıkarır. Saf bakır iletkenli kablo seçin.
Cat6A: ne zaman gerekir?
Cat6A, 10 gigabit hızı tam 100 metrede taşıyabilecek şekilde tasarlanmıştır. Kablo daha kalındır, iç yapısı paraziti daha iyi engeller ve daha yüksek frekansta çalışır.
Cat6A'nın yeri, bugün olmasa bile birkaç yıl içinde 10 gigabit ihtiyacının doğacağı yerlerdir: sunucu ile ana switch arasındaki bağlantılar, katlar arası omurga hatları, yeni nesil erişim noktalarının yoğun kullanıldığı okul ve hastane koridorları. Yüksek güçlü PoE cihazlarının (PTZ kamera, ısıtıcılı dış ortam kamerası) çok sayıda kabloyla aynı demette çekildiği yerlerde de Cat6A'nın ısıyı daha iyi taşıdığı bilinir.
Dezavantajı da kalınlığıdır. Borular, kablo tavaları ve kabin içi düzen Cat6A'ya göre planlanmalıdır. Cat6 için açılmış dar bir boruya Cat6A çekmeye çalışmak kabloya zarar verir. Ayrıca Cat6A kablo, Cat6A konnektör ve prizle birlikte kullanılmadıkça bu sınıfın performansı alınamaz.
Fiber optik: mesafe ve binalar arası bağlantı
Fiber kablo iki ana türde gelir. Multimode fiber bina içinde ve kampüs ölçeğinde, birkaç yüz metreye kadar kullanılır. Singlemode fiber ise kilometrelerce mesafe taşır; servis sağlayıcıların hatları ve uzak binalar arası bağlantılar bu türdendir.
Fiberin en güçlü olduğu yer binalar arasıdır. İki bina arasına çekilen bakır kablo, farklı topraklama noktaları ve yıldırım nedeniyle cihazlara zarar verebilir. Fiber elektrik taşımadığı için bu risk yoktur. Bir fabrikada üretim holü ile idari bina, bir okulda ana bina ile spor salonu, bir sitede bloklar arası bağlantı fiberle yapılmalıdır.
Fiberin kendi elektriği yoktur, yani PoE taşımaz. Uzaktaki bir direkteki kamerayı fiberle bağlıyorsanız o noktada ayrıca elektrik ve bir medya dönüştürücü ya da küçük bir switch gerekir. Fiber uçlarının hazırlanması (ek ve sonlandırma) özel ekipman ister; bu iş deneyimli ekip gerektirir. Bir fiber hattı da çekildikten sonra ölçülmeli, kayıp değerleri teslim belgesine yazılmalıdır.
Dış ortam ve toprak altı için dikkat edilecekler
Bina dışına çıkan her kablonun dış ortam tipi olması gerekir. İç ortam kablosunun kılıfı güneşte birkaç yaz içinde çatlar. Şanlıurfa'nın uzun ve sert yazlarında çatıda, cephede ya da direkte açıkta kalan kablolar özellikle hızlı yıpranır.
Toprak altına gömülecek kablo mutlaka bir koruge boru içinden geçirilmeli, boru üzerinde ileride kablo eklemek için pay bırakılmalıdır. Bahçe aydınlatması ya da sulama motoru kablosuyla aynı boruya ağ kablosu çekmek parazit yaratır.
- Dış ortamda UV dayanımlı kılıf seçin.
- Toprak altında jel dolgulu ya da su geçirmez kablo kullanın.
- Enerji kablolarıyla aynı boruyu paylaşmayın.
- Binalar arasında bakır yerine fiber tercih edin.
- Her hattın iki ucunu aynı numarayla etiketleyin.
Kısa karar rehberi
Kararı mesafe, hız ihtiyacı ve binanın ömrü belirler. Tek katlı bir mağazada ya da evde Cat6 yeterlidir. Yeni yapılan, uzun yıllar kullanılacak bir okul, hastane ya da ofis binasında omurga hatlarını Cat6A, binalar arası bağlantıları fiber planlamak ileride duvar kırmaktan çok daha ekonomiktir. Kablo, binaya en uzun süre kalan ağ bileşenidir; switch ve erişim noktası birkaç yılda değişir, duvardaki kablo yerinde kalır.
Projenizde hangi hattın hangi kabloyla çekileceğini kestiremiyorsanız Desa Bilişim ekibi binayı görüp mesafeleri ölçerek bir kablolama planı çıkarabilir.
Sık sorulanlar
Evdeki Cat5e kabloları değiştirmem gerekir mi?
Gerekmeyebilir. Cat5e, kısa mesafelerde 1 gigabit hızı taşıyabilir. Kablolar sağlamsa ve sorun yaşamıyorsanız değiştirmek şart değildir; tadilat sırasında yeni çekilecek hatlar için Cat6 tercih edin.
Cat7 ya da Cat8 kablo almak daha mı iyi?
Bina içi genel kullanımda bu kablolar ek bir fayda sağlamaz. Cat8 daha çok veri merkezlerinde, çok kısa mesafeli bağlantılar için tasarlanmıştır. Konnektör ve priz uyumu da sorun çıkarabilir.
Kamera için 100 metreden uzun kablo çekersem ne olur?
Görüntü kopabilir, kamera yeniden başlayabilir ya da PoE gücü yetmeyebilir. Uzun mesafede araya bir switch konur ya da hat fiberle taşınıp kamera tarafında elektriğe dönüştürülür.
Hangi hatta hangi kablo?
Binanızın krokisini ve mesafeleri paylaşın, kablolama planını birlikte çıkaralım.
