Kısa cevap
Yapısal kablolama, bir binadaki ağ, telefon, kamera ve benzeri zayıf akım hatlarının tek bir merkezden, standart bir düzenle, etiketli ve test edilmiş olarak çekilmesidir. Her priz kendi kablosuyla kabindeki bir panele bağlanır, böylece kullanım amacı sonradan değiştirilebilir. Yeni binada bu düzen kaba inşaat sırasında planlanmazsa sonradan duvar kırmadan kurmak çok zorlaşır.
Yapısal kablolama tam olarak ne demek?
Geleneksel yöntemde her sistem kendi kablosunu çeker: telefoncu telefon hattını, kameracı kamera kablosunu, interneti kuran da modemden odalara birkaç kablo uzatır. Birkaç yıl sonra tavanda kimin neyi çektiği bilinmeyen bir kablo yığını oluşur.
Yapısal kablolamada bina, bir yol haritasıyla kablolanır. Her daire, her ofis ya da her kat için bir dağıtım noktası (kabin) belirlenir. Duvardaki her priz, tek parça bir kabloyla bu kabindeki bir dağıtım paneline (patch panel) bağlanır. Panelin her portu ve duvardaki her priz aynı numarayla etiketlenir. Bir prizin bilgisayar mı, IP telefon mu, kamera mı besleyeceğine kabinde kısa bir ara kabloyla karar verilir.
Bu düzen uluslararası standartlara dayanır. ISO/IEC 11801 ve Avrupa'daki karşılığı EN 50173 ailesi, kablo türünü, mesafe sınırlarını, priz ve panel düzenini tarif eder. Standarda uygun çekilmiş bir hat, hangi marka cihaz takılırsa takılsın aynı şekilde çalışır.
Müteahhit için neden önemli?
Bir dairenin ya da ofis katının değerini artık internet ve akıllı sistem altyapısı da belirliyor. Alıcı salonda televizyonun arkasında bir ağ prizi, yatak odasında bir tane daha, tavanda kablosuz erişim noktası için bir çıkış görmek istiyor. Bunlar kaba inşaatta boruyla birlikte bırakılırsa maliyeti düşüktür. İnce işlerden sonra eklenmeye çalışılırsa kablo kanalı, sıva tamiri, boya ve memnuniyetsiz bir alıcı demektir.
Ticari binalarda durum daha belirgindir. Kiracı değiştikçe ofis düzeni değişir. Yapısal kablolanmış bir katta yeni kiracı yalnızca kabindeki bağlantıları değiştirir. Rastgele kablolanmış bir katta ise her kiracı tavanı yeniden açar.
Site ve rezidans projelerinde aynı altyapı kamera, geçiş kontrol, görüntülü diyafon, otopark bariyeri ve merkezi uydu sistemini de taşır. Bu sistemlerin her biri için ayrı ayrı kablo çekilmesi yerine ortak boru ve kabin düzeni kurulursa hem şantiyede taşeronlar birbirinin işini bozmaz hem de bina yönetimi tek bir haritayla çalışır. Ortak planın bir sorumlusu olmalıdır; aksi halde her ekip kendi kablosunu en kısa yoldan çeker.
İnşaatın hangi aşamasında ne yapılmalı?
Yapısal kablolama tek seferde değil, inşaatın akışına göre parça parça ilerler. Sıranın kaçırılması en sık yapılan hatadır.
- Proje aşaması: priz yerleri, kabin yeri ve kablo güzergâhı mimari ve elektrik projesiyle birlikte çizilir.
- Kaba inşaat: duvar ve döşemeye borular, buatlar ve kat geçişleri bırakılır; borulara kılavuz tel çekilir.
- Sıva öncesi: kablolar çekilir, uçları koruma altına alınır, her kablo iki ucundan numaralanır.
- İnce işler sonrası: priz ve panel sonlandırmaları yapılır, kabin kurulur.
- Teslim öncesi: her hat test cihazıyla ölçülür, sonuçlar ve priz planı teslim dosyasına eklenir.
Uzman notu: Boruların içine mutlaka kılavuz tel bırakın ve boru çapını kablo sayısının bir fazlasına göre seçin. Dolu boruya sonradan kablo eklemek çoğu zaman mümkün olmaz.
- 1Priz ve kabin yerini projelendir
- 2Kaba inşaatta boru bırak
- 3Sıva öncesi kabloları çek
- 4Priz ve panelleri sonlandır
- 5Her hattı test et
- 6Teslim dosyasını hazırla
Kabin yeri ve elektrik ihtiyacı
Kabin, binanın ağ merkezidir. Konutlarda her dairede küçük bir duvar tipi kutu ya da merdiven boşluğunda kat kabini, ticari binalarda her katta bir kabin ve bodrumda bir ana dağıtım odası kurulur. Bakır kabloda kabin ile en uzak priz arasındaki kablo mesafesi 90 metreyi aşmamalıdır; bu sınır kabin sayısını belirler.
Kabin yerinin havalandırılabilir, nemsiz ve kilitlenebilir olması gerekir. Kabine ayrı bir sigortadan beslenen priz hattı ve topraklama çekilmelidir. Merdiven altındaki havasız bir dolap, Şanlıurfa yazında switch'lerin aşırı ısınıp kilitlenmesine neden olur. Kabin yerine bir havalandırma menfezi ya da küçük bir fan için elektrik bırakmak bu sorunu baştan önler.
Hangi kablo, kaç priz?
Yeni binalar için Cat6 bugün yaygın tercihtir. Uzun yıllar kullanılacak ofis ve kamu binalarında, özellikle katlar arası omurga hatlarında Cat6A ya da fiber planlanır. Binalar arası ve bloklar arası bağlantı fiberle yapılır.
Priz sayısında cimri olmak sonradan pahalıya gelir. Konutta salon, her yatak odası ve çalışma köşesi için en az bir ağ prizi, tavanda kablosuz erişim noktası için bir çıkış ve kapı önündeki kamera ya da görüntülü diyafon için bir hat bırakmak iyi bir başlangıçtır. Ofislerde her çalışma masasına en az iki priz, toplantı odalarına ekran ve kamera için ek priz planlanır.
Test ve teslim dosyası
Yapısal kablolamanın son adımı testtir. Her hat bir kablo test cihazıyla ölçülür; bağlantı sırası, kopukluk, kısa devre ve mesafe kontrol edilir. Daha üst düzey sertifikasyon cihazları, hattın Cat6 ya da Cat6A performansını gerçekten verip vermediğini de raporlar.
Teslim dosyasında priz numaralarını gösteren kat planı, panel port listesi ve test sonuçları bulunmalıdır. Bu dosya bina yönetimine ya da alıcıya verilir. Yıllar sonra bir arıza olduğunda teknik ekibin elindeki tek harita budur.
Mevzuat ve projelendirme
Yeni binalarda elektronik haberleşme tesisatıyla ilgili BTK düzenlemeleri ve belediyelerin proje onay koşulları belirli altyapı gereklerini içerir. Bu koşullar binanın türüne ve tarihine göre değiştiği için projelendirme sırasında yetkili bir mühendisle kontrol edilmelidir.
Desa Bilişim, müteahhitlerle proje aşamasında çalışıp boru ve priz planını hazırlayabilir, kablolama ve testi teslim dosyasıyla birlikte tamamlayabilir. Projenizin mimari çizimlerini paylaşırsanız ihtiyacı birlikte belirleyebiliriz.
Sık sorulanlar
Yapısal kablolama sadece büyük binalar için mi?
Hayır. Aynı mantık bir daireye ya da küçük bir dükkâna da uygulanır. Ölçek küçüldükçe kabin bir duvar kutusuna dönüşür ama her prizin tek kabloyla merkeze gelmesi ve etiketlenmesi değişmez.
Kablosuz ağ varken her odaya priz gerekir mi?
Kablosuz erişim noktalarının da bir kabloyla beslenmesi gerekir. Televizyon, oyun konsolu ve masaüstü bilgisayar gibi sabit cihazlar kabloyla daha kararlı çalışır. Priz bırakmak kullanıcıya seçenek bırakmaktır.
Kablolama maliyeti neye göre değişir?
Priz sayısı, kablo türü ve metrajı, kabin sayısı, katlar arası bağlantının bakır ya da fiber olması ve test seviyesi maliyeti belirler. Kesin rakam için projenin incelenmesi ve yazılı teklif gerekir.
Projeniz kaba inşaattayken konuşalım
Mimari çizimlerinizi gönderin, boru ve priz planını birlikte çıkaralım.
