Okullarda yangın alarmı, anons ve tahliye birlikte nasıl çalışır?

Okulda neden üç sistem birlikte düşünülmeli?

Bir okulda aynı anda yüzlerce çocuk bulunur. Çoğu binayı tanır ama paniğe kapılabilir; küçük sınıflar öğretmenin yönlendirmesine bağlıdır. Yangın alarmı yalnızca bir şeylerin ters gittiğini söyler. Çocukların hangi kapıdan çıkacağını, hangi merdiveni kullanmayacağını ve bahçede nerede toplanacağını söylemez.

Anons sistemi bu boşluğu doldurur. Okul müdürü ya da nöbetçi öğretmen mikrofonla “Batı merdivenini kullanmayın, ön bahçede toplanın” diyebilir. Önceden kaydedilmiş bir tahliye anonsu da alarmla birlikte otomatik başlayabilir. Tahliye planı ise öğretmenlerin sınıfı nasıl çıkaracağını, yoklamayı kimin alacağını ve engelli öğrencilere kimin yardım edeceğini belirler.

Bu üç parça farklı firmalarca, farklı zamanlarda kurulduğunda çoğu zaman birbirine bağlanmaz. Alarm çalarken zil sistemi teneffüs müziği çalmaya devam edebilir ya da anons hoparlörleri sirenin sesini bastırabilir.

Alarm ile anons nasıl bağlanır?

Yangın paneli ile anons sistemi arasında bir kontrol bağlantısı kurulur. Panel alarma geçtiğinde anons sistemine bir sinyal gönderir. Anons sistemi bu sinyali alınca müzik ve zil yayınını keser, önceden kaydedilmiş tahliye mesajını ya da uyarı tonunu çalar.

Adresli panellerde bu bağlantı bölgeye göre de kurulabilir. Örneğin yangın yalnızca spor salonunda algılandıysa önce o bölüm ve komşu alanlar uyarılır, ardından bina genelinde tahliye anonsu yapılır. Bu tür aşamalı senaryoların uygun olup olmadığına projede ve okul yönetimiyle birlikte karar verilir.

Elektrik kesildiğinde de iki sistemin çalışması gerekir. Yangın panelinin yedek aküsü vardır; anons sisteminin de acil durumda çalışacak şekilde yedek güçle beslenip beslenmediği kontrol edilmelidir.

Kurulum bittiğinde bu bağlantıyı gerçek bir alarm senaryosuyla deneyin: bir dedektörü tetikleyin ve zilin, müziğin ve anonsun nasıl davrandığını sınıfların içinden dinleyin.

Uzman notu: Anons sisteminde acil mikrofonun önceliği en yüksek olmalı. Müdür odasındaki mikrofon, teneffüs müziğini ve zil programını beklemeden araya girebilmelidir. Kurulumda bunu mutlaka deneyin.

Okulda dedektör, buton ve siren yerleşimi

Okulların bölümleri farklı riskler taşır. Derslikler, koridorlar, kütüphane ve öğretmenler odası için duman dedektörü kullanılır. Kantin mutfağı, kazan dairesi ve laboratuvarın bazı bölümleri için ısı dedektörü daha uygundur. Spor salonu ve konferans salonu gibi yüksek tavanlı alanlarda ışın tipi dedektör düşünülebilir.

İhbar butonları çıkış kapılarına ve merdiven başlarına yakın, öğretmenlerin kolayca ulaşacağı yerlere konur. Okullarda butonların kapaklı ya da korumalı modellerini seçmek, öğrencilerin şakayla bastığı yanlış alarmları azaltır.

Siren ve flaşörlerin sınıf kapıları kapalıyken bile her sınıfta duyulması gerekir. Atölye ve spor salonu gibi gürültülü alanlarda ve işitme engelli öğrencilerin bulunduğu okullarda flaşörler daha da önem kazanır.

• Derslik, koridor, kütüphane: duman dedektörü
• Kantin mutfağı, kazan dairesi: ısı dedektörü
• Spor salonu, konferans salonu: alana uygun yüksek tavan algılaması
• Çıkışlar ve merdiven başları: korumalı ihbar butonu
• Her sınıf, atölye ve salon: duyulabilir siren, gerekiyorsa flaşör

Tahliye planı ve tatbikat

Sistem ne kadar iyi kurulursa kurulsun, öğrenciler ve öğretmenler ne yapacaklarını bilmiyorsa işe yaramaz. Tahliye planı her katın kaçış yollarını, toplanma alanını ve görevlileri gösterir. Bu plan sınıf kapılarının yanına ve koridorlara asılır.

Tatbikat, alarm, anons ve tahliyenin birlikte denendiği tek zamandır. Tatbikatta sirenin her yerde duyulup duyulmadığı, anonsun anlaşılıp anlaşılmadığı, sınıfların hangi merdiveni kullandığı ve toplanma alanında yoklamanın ne kadar sürdüğü gözlenir. Tatbikatın sıklığını ve nasıl kayıt altına alınacağını ilgili mevzuat ve Milli Eğitim’in kurum talimatları belirler; okulunuz için geçerli talimatı ilçe milli eğitim müdürlüğünden teyit edin.

Tatbikattan sonra kısa bir değerlendirme toplantısı yapın. Duyulmayan bir siren, kalabalık bir merdiven ya da kapısı kilitli bir yangın çıkışı fark edildiyse bunları yazın ve bir sonraki tatbikattan önce düzeltin.

Engelli öğrenciler için ayrı bir plan yapın. Üst katta derse giren tekerlekli sandalye kullanan bir öğrencinin hangi noktada bekleyeceği ve ona kimin eşlik edeceği tatbikattan önce belli olmalıdır.

Okullarda sık görülen sorunlar

Şanlıurfa’daki okullarda sahada en sık karşılaştığımız durumlar şunlar: yıllar önce kurulmuş, arıza ışığı yanan ve kimsenin dokunmadığı paneller; ek binaya ayrı panel kurulmuş ama ana binayla bağlantısı olmayan sistemler; zil ve anons sisteminin yangın panelinden habersiz çalışması; ihbar butonlarının önüne dolap konması.

İlçe ve köy okullarında bir başka sorun da bakım takibidir. Okul müdürü değiştiğinde sistemin bakım geçmişi ve sözleşmesi kaybolabilir. Bakım defterini okulun demirbaş evrakıyla birlikte saklamak bu sorunu çözer.

Yemekhane mutfağına takılmış duman dedektörü de sık rastlanan bir hatadır. Her öğle yemeğinde alarm çalan bir okulda öğretmenler bir süre sonra sireni ciddiye almaz.

Yeni sistem kurarken ya da yenilerken

Okulda yangın algılama sistemi kuruluyor ya da yenileniyorsa, zil ve anons sistemini aynı projede ele almak en mantıklı yoldur. Kablolar aynı kanallardan geçebilir, anons ile yangın paneli arasındaki bağlantı baştan planlanır.

Büyük ve çok binalı okullarda adresli panel, alarmın hangi derslikten geldiğini gösterdiği için nöbetçi öğretmenin işini kolaylaştırır. Küçük köy okullarında ise konvansiyonel bir panel ve iyi planlanmış bir anons düzeni yeterli olabilir. Karar, okulun büyüklüğüne ve yönetmelikteki koşullara göre projede verilir.

Alım süreci doğrudan temin ya da ihale yoluyla ilerliyorsa, teknik şartnamede yangın paneli ile anons sistemi arasındaki entegrasyonun açıkça yazılması önemlidir. Aksi hâlde iki sistem ayrı ayrı teslim edilir ve bağlantı kimsenin işi olmaz.

Desa Bilişim olarak Şanlıurfa’da birçok okulda yangın alarmı, zil ve anons sistemlerini birlikte kurduk. Okulunuzu yerinde görüp mevcut sistemlerin birlikte nasıl çalışacağını planlayabiliriz.

Sık sorulanlar