Restoran ve mutfaklarda yangın algılama: neden ısı dedektörü?

Mutfakta duman dedektörü neden sorun çıkarır?

Bir kebapçı ya da lahmacun fırını olan mutfakta öğle saatlerinde ortamda her zaman bir miktar duman bulunur. Izgaradan kalkan yağ dumanı, tandırın ağzından çıkan is ve bulaşık makinesinin buharı duman dedektörünün içine girer. Dedektör bunları yangın dumanından ayıramaz ve alarm verir.

Birkaç yanlış alarmdan sonra işletmede iki şeyden biri olur: ya dedektörün üzerine poşet geçirilir ya da panelde o bölge devre dışı bırakılır. İki durumda da mutfakta algılama kalmaz. Oysa restoranda açık alev, sıcak yağ ve gaz en çok mutfakta bir araya gelir.

Çözüm, mutfağın ortamına uygun bir dedektör seçmektir. Isı dedektörü dumanla ilgilenmez; ortam sıcaklığı tehlikeli bir seviyeye çıktığında ya da kısa sürede hızla yükseldiğinde alarm verir.

Aynı sorun tek başına çalışan pilli dedektörlerde de görülür. Mutfak tezgâhının üstüne yapıştırılan ucuz bir duman dedektörü, ilk gün ötmeye başlar ve ertesi gün pili çıkarılır.

Isı dedektörü mutfakta nasıl seçilir?

Isı dedektörlerinin iki tipi vardır. Sabit sıcaklıklı dedektör, ortam belirli bir sıcaklığa ulaşınca alarm verir. Sıcaklık artış hızına bakan dedektör ise ani ısınmaya tepki verir. Birçok model iki özelliği birlikte taşır.

Ocak ve fırın hattının hemen üstü gibi her gün çok ısınan noktalarda artış hızı özelliği yanlış alarm üretebilir; bu noktalarda sabit sıcaklıklı çalışma tercih edilebilir. Hangi sıcaklık sınıfının seçileceği, mutfağın normal çalışma sıcaklığına ve üreticinin teknik verilerine göre belirlenir. Şanlıurfa yazında havalandırması zayıf bir mutfakta ortam sıcaklığının ne kadar yükseldiğini kurulumdan önce gözlemek faydalıdır.

Dedektörü davlumbazın tam ağzına ya da ocak alevinin doğrudan üstüne değil, mutfak tavanında sıcak havanın toplandığı ama doğrudan alev ve yağ buharına maruz kalmayan bir noktaya takmak gerekir. Yağlı buhar dedektörün üzerinde birikirse cihaz zamanla kirlenir.

Uzman notu: Mutfaktaki ısı dedektörlerini bakımda temizletmeyi unutmayın. Yağ ve is tabakası, dedektörün sıcaklığı algılama süresini uzatabilir. Çok kirlenmiş bir dedektörü temizlemek yerine değiştirmek gerekebilir.

Gaz kaçağı için ayrı önlem

Restoranların çoğu doğal gaz ya da tüpgaz kullanır. Gaz dedektörü yangını değil kaçağı algılar ve gaz yanıcı bir yoğunluğa ulaşmadan uyarı verir. Uygun bağlantıyla gaz hattındaki selenoid vanayı otomatik kapatabilir.

Yerleşimde gazın türüne dikkat edilir. Doğal gaz havadan hafiftir, tavana doğru yükselir; dedektörü tavana yakın takılır. Tüpgaz yani LPG havadan ağırdır, yere çöker; dedektörü zemine yakın takılır. Kesin montaj yüksekliği için üreticinin talimatına uyulur.

Tüplerin mutfak dışında, havalandırılan bir alanda tutulması ve hortum ile regülatörlerin düzenli kontrol edilmesi de gaz güvenliğinin parçasıdır. Bu konuda gaz dağıtım şirketinin ve yetkili tesisatçının talimatlarına uyun.

Davlumbaz ve baca: algılamanın ötesi

Mutfak yangınlarının sık görülen bir kaynağı davlumbaz ve bacadaki yağ birikimidir. Isı dedektörü burada başlayan bir yangını algılayabilir ama söndürmez. Bu nedenle birçok ticari mutfakta davlumbaz için ayrı bir otomatik söndürme sistemi kurulur.

Söndürme sistemi yangın alarm panelinin dışında, kendi algılama ve tetikleme düzeniyle çalışan ayrı bir sistemdir. Hangi mutfakta gerektiği, yönetmeliğe ve işletmenin özelliklerine göre projede belirlenir. Kurulursa, söndürme sisteminin devreye girdiği bilgisinin yangın paneline de iletilmesi faydalıdır.

Davlumbaz filtrelerinin ve baca kanalının düzenli temizlenmesi de en az algılama kadar önemlidir. Yağ birikimi ne kadar azsa yangının yayılma riski de o kadar düşer.

Salon, depo ve diğer alanlar

Restoranın mutfak dışındaki alanları farklı bir yaklaşım ister. Müşteri salonunda, depoda, personel odasında ve koridorlarda duman dedektörü kullanılır. Buralarda yangını erken fark etmek, kalabalık bir salonun tahliyesi için zaman kazandırır.

Nargile ya da sigara içilen açık alanlara yakın bölümlerde duman dedektörünün yeri dikkatle seçilmelidir. Salonda mangal ya da masada pişirme yapılıyorsa o alan için de ısı dedektörü ya da çoklu sensörlü dedektör düşünülür.

Depoda yağ, kâğıt ambalaj ve temizlik malzemesi bir arada durur. Bu malzemeleri elektrik panosundan ve sıcak cihazlardan uzak tutmak, dedektör kadar fark yaratır.

• Pişirme alanı: ısı dedektörü
• Gaz kullanılan alan: gaz türüne uygun gaz dedektörü
• Davlumbaz: projeye göre ayrı söndürme sistemi
• Müşteri salonu, depo, koridor: duman dedektörü
• Masada pişirme yapılan salon: ısı ya da çoklu sensörlü dedektör
• Çıkışlar: ihbar butonu, salonda duyulabilir siren

Personel ne yapmalı?

Algılama sistemi alarm verir, ama ilk müdahaleyi çoğu zaman mutfaktaki aşçı yapar. Ocakta tutuşan yağa su dökmenin alevi büyüttüğünü, gazı ana vanadan kapatmanın ilk adım olduğunu ve yangın battaniyesinin ya da mutfak tipi söndürücünün nerede durduğunu her personel bilmelidir.

Yeni işe başlayan garson ve komiler için kısa bir tanıtım yeterlidir: ihbar butonu nerede, salon nereden boşaltılır, müşteriler hangi kapıya yönlendirilir. Akşam yoğunluğunda kalabalık bir salonu boşaltmak, önceden konuşulmamışsa dakikalar alır.

Söndürücülerin yeri ve dolum tarihleri de düzenli kontrol edilmelidir. Mutfakta kullanılacak söndürücü tipini yetkili bir firmaya danışarak seçin.

İşletme açarken ve denetimde

Restoran açarken işyeri açma sürecinde yangın önlemleri itfaiye tarafından incelenebilir. Hangi önlemlerin istendiği işletmenin büyüklüğüne, kapasitesine ve bulunduğu binaya göre değişir. Kirayla tuttuğunuz bir dükkânda bunu sözleşmeden önce belediyenize ve itfaiyeye sormak, açılıştan sonra çıkacak masrafları önceden görmenizi sağlar.

Yükümlülükler konusunda emin değilseniz belediyenin ilgili birimine ya da bir yangın güvenliği uzmanına danışın. Bu yazı genel bilgi verir, işletmenize özel bir değerlendirmenin yerini tutmaz.

Desa Bilişim olarak restoran ve kafelerde yangın algılama sistemleri kuruyoruz. Mutfağınızı çalışma saatinde görüp dedektör tiplerini ve yerlerini birlikte belirleyebiliriz.

Sık sorulanlar