Yangın alarmı neden yanlış çalar? Önlemek için ne yapılmalı?

Yanlış alarm neden ciddiye alınmalı?

Sık yanlış alarm veren bir binada insanlar sirene alışır. İlk birkaç seferde herkes dışarı çıkar; sonra çıkmaz, sonra biri paneli susturmayı öğrenir. Gerçek yangın çıktığında da bina sakinleri sireni bir kez daha yanlış alarm sanabilir.

Yanlış alarm aynı zamanda sistemin bir yerde sorun olduğunu gösterir. Kirlenmiş bir dedektör bugün yanlış alarm veriyorsa yarın gerçek dumanı geç algılayabilir. Bu yüzden her yanlış alarmı bir arıza bildirimi gibi ele almak gerekir.

Panel bir izleme merkezine ya da itfaiyeye bağlıysa, sık yanlış alarm ekiplerin boşuna yola çıkmasına da sebep olur. Şanlıurfa’da toz fırtınasının ardından ya da yazın sıcak öğle saatlerinde arka arkaya gelen alarmlar, sistemin ortama uymadığının işaretidir.

En sık görülen sebepler

Sahada karşılaştığımız yanlış alarmların büyük kısmı birkaç tanıdık sebepten çıkar:

• Buhar: banyo, duş, bulaşık makinesi ve çay ocağının yakınındaki duman dedektörleri
• Pişirme dumanı: mutfağa ya da mutfak kapısına takılmış duman dedektörü
• Toz: tadilat, inşaat, zımpara ve tozlu depo ortamı
• Kirli dedektör: yıllardır temizlenmemiş, içinde toz ve böcek biriken cihazlar
• Sigara ve nargile dumanı: içilmeyen alan denilen yerlerde gizlice içilen sigara
• Isı: sıcak çatı arası ya da teknik odada yanlış sıcaklık sınıfında ısı dedektörü
• Kablo ve cihaz arızası: nem alan buat, gevşek bağlantı, ömrü dolmuş dedektör
• Kasıtlı ya da kazara basılan ihbar butonu

Sebebi nasıl bulursunuz?

İlk adım panel kayıtlarıdır. Adresli panel alarmı veren cihazı adıyla gösterir; tarih ve saat de kayıtta yazar. Konvansiyonel panelde alarmın hangi bölgeden geldiğini görürsünüz, cihazı bulmak için o bölgede alarm ışığı yanan dedektöre bakılır.

Sonra bir örüntü arayın. Alarm hep aynı dedektörden mi geliyor? Hep aynı saatte mi, örneğin öğle yemeğinde ya da sabah duş saatinde mi? Temizlik günü, tadilat ya da yağmurlu hava ile mi çakışıyor? Bu sorular çoğu zaman sebebi doğrudan gösterir.

Alarm farklı noktalardan, belirli bir düzen olmadan geliyorsa sorun kablo hattında, panelde ya da besleme tarafında olabilir. Bu durumda bakım firmasının hattı ölçmesi gerekir.

Panelin olay kaydı dolup eski kayıtların silindiği durumlar olabilir. Sık yanlış alarm yaşayan binalarda kayıtları belirli aralıklarla deftere geçirmek, örüntüyü görmeyi kolaylaştırır.

Uzman notu: Yanlış alarm olduğunda panelin ekranını ya da kaydını telefonla fotoğraflayın. Tarih, saat ve cihaz bilgisi bakım teknisyeninin sebebi bulmasını hızlandırır. Not ederken o sırada ortamda ne yapıldığını da yazın.

Kalıcı çözümler

Sebep bulunduktan sonra çözüm genellikle basittir. Mutfaktaki duman dedektörü ısı dedektörüyle değiştirilir. Banyo kapısının dibindeki dedektör birkaç adım uzağa alınır. Kirli dedektör temizlenir ya da yenisiyle değiştirilir. Çay ocağı olan bir oda için çoklu sensörlü dedektör düşünülür.

Tozlu alanlar için alana uygun dedektör tipi seçilir. Toz çok yoğunsa ısı dedektörü ya da filtreli aspirasyonlu sistem değerlendirilir. Sıcak çatı arasında ısı dedektörü öğle saatlerinde alarm veriyorsa, dedektörün sıcaklık sınıfı ortama göre yeniden seçilir.

Butona kazayla ya da şakayla basılıyorsa butona koruyucu kapak takılır. Butonun yerini değiştirmek ya da kaldırmak doğru değildir; buton kaçış yolunda kalmalıdır.

Bazı adresli paneller, belirli dedektörler için alarm doğrulama ya da gündüz ve gece için farklı hassasiyet ayarı gibi özellikler sunar. Bu ayarlar yanlış alarmı azaltabilir ama yangını algılama süresini de etkiler. Ancak yangın projesine ve üretici talimatına uygun şekilde, yetkin bir teknisyen tarafından yapılmalıdır.

Tadilat sırasında ne yapılmalı?

Tadilat, yanlış alarmın en sık sebeplerinden biridir. Zımpara, kesme ve boya tozu duman dedektörlerini tetikler. Tadilat başlamadan önce bakım firmasıyla konuşun. Çalışma yapılan alandaki dedektörlere toz kapağı takılabilir ya da o bölge panelden geçici olarak devre dışı bırakılabilir.

Bu durumda iki şeye dikkat edin. Devre dışı bırakılan alan için o süre boyunca başka bir önlem düşünülmelidir: yangın söndürücü bulundurmak, çalışma alanında bir görevli bırakmak gibi. İş bittiğinde de kapaklar sökülmeli ve bölge yeniden devreye alınmalıdır. Devre dışı bırakma ve geri alma işlemleri tarih ve isimle kayda geçmelidir.

Boya yapılırken dedektörlerin üzerinin boyanmamasına dikkat edin. Boyanan dedektör artık dumanı algılamaz ve değiştirilmesi gerekir.

Alarm çaldığında ilk dakikalar

Alarm çaldığında yanlış olduğunu varsaymayın. Önce panelde hangi bölge ya da cihazın alarm verdiğine bakın ve o noktayı yerinde kontrol edin. Duman, koku ya da ısı görürseniz tahliyeyi başlatın ve itfaiyeyi arayın.

Yerinde bir şey görmezseniz ve alarmın sebebi belliyse, örneğin mutfaktaki buhar ya da tadilat tozu, paneli susturup sıfırlayabilirsiniz. Sebep belli değilse sistemi sıfırlamadan önce bakım firmasına danışın. Sıfırladıktan hemen sonra aynı dedektör yeniden alarm veriyorsa, o noktayı ciddiye alın.

Panelin başına kimin geleceği, kimin kontrol edeceği ve kimin karar vereceği önceden belli olmalıdır. Gece görevlisi olan binalarda bu kişiye panelin kullanımı kısaca gösterilmelidir.

Yapılmaması gerekenler

Yanlış alarmdan bıkan bina yönetimleri bazen kestirme yollara başvurur. Bunların her biri sistemi işlevsiz bırakır ve bir yangın durumunda ciddi sorumluluk doğurabilir. Mevzuat açısından emin olmadığınız bir durumda bir uzmana danışın.

• Paneli ya da bir bölgeyi kalıcı olarak devre dışı bırakmak
• Dedektörün üzerine poşet, bant ya da kapak bırakmak
• Siren kablosunu sökmek ya da sireni susturup bırakmak
• Arızalı dedektörü yerine yenisini takmadan sökmek
• Panelin ses uyarısını kapatıp arıza ışığını görmezden gelmek

Sık sorulanlar