Araç takip ile rota, rölanti ve yakıt kontrolü

Yakıt nereye gidiyor?

Bir filonun yakıt faturası arttığında ilk tahmin genellikle yakıt fiyatıdır. Ama aynı fiyatla iki benzer aracın tüketimi arasında belirgin fark olabilir. Farkın büyük kısmı çoğu zaman aracın nasıl kullanıldığından gelir.

Araç takip raporları dört ana kaynağı görünür kılar: motor çalışırken aracın durması (rölanti), yüksek hız ve sert sürüş, planlanmamış ya da dolambaçlı rota ve iş dışı kullanım. Her birinin yakıt üzerindeki payı filoya göre değişir; hangisinin sizde öne çıktığını kendi raporlarınız gösterir.

Yakıt takibinde ilk adım mevcut durumu bilmektir. Sistem kurulduktan sonraki ilk ay hiçbir değişiklik yapmadan raporları biriktirmek iyi bir başlangıçtır. Bu ay, sonraki değişikliklerin etkisini ölçmek için karşılaştırma noktası olur.

Rölanti: en kolay görülen kayıp

Motor çalışırken araç hareket etmiyorsa yakıt yanar ama kilometre artmaz. Yazın klima için aracı çalışır bırakmak, teslimat noktasında motoru kapatmadan beklemek, sabah aracı uzun süre ısıtmak bunun tipik örnekleridir.

Şanlıurfa yazında sürücünün araçta klimayla beklemek istemesi anlaşılır bir durumdur. Rapor gereksiz bekleme süresini görmenizi sağlar. Rapor, hangi aracın günde ne kadar rölantide kaldığını ve bunun nerede olduğunu gösterir. Belirli bir teslimat noktasında uzun bekleme varsa, o noktadaki yükleme düzenine bakmak gerekebilir.

Kışın sabah ısıtma için yapılan rölanti ayrıca değerlendirilmelidir. Aracın ne kadar ısıtılması gerektiği konusunda üreticinin önerisine bakmak en doğru yoldur; uzun ısıtma çoğu zaman alışkanlıktan kaynaklanır.

Rölanti raporunu araç türüne göre okumak gerekir. Vinçli kamyon ya da soğutuculu araç gibi motoru çalışırken iş yapan araçlarda bekleme süresi doğal olarak uzundur. Bu araçlar için ayrı bir eşik tanımlamak, raporun anlamlı kalmasını sağlar.

Uzman notu: Rölanti için bir eşik belirleyin; örneğin birkaç dakikayı aşan beklemeler raporda işaretlensin. Kısa duraklamaları da sayan bir rapor gereksiz alarm üretir ve kimse bakmaz.

Hız ve sürüş alışkanlığı

Yüksek hız ve ani hızlanma, aynı mesafe için daha fazla yakıt harcatır. Fren ve lastik aşınması da artar. Takip sistemleri belirlenen hız sınırının aşılmasını kaydeder; ivme sensörü olan cihazlar sert fren ve ani hızlanmayı da raporlar.

Bu raporları sürücülerle paylaşmak, cezalandırmaktan daha etkili sonuç verir. Hangi yolda, hangi saatte hız ihlali yapıldığı konuşulduğunda sürücü de neyin ölçüldüğünü bilir. Bazı firmalar ihlali en az olan sürücüleri ödüllendirmeyi tercih eder.

Hız sınırını belirlerken yolların özelliğini dikkate almak gerekir. Şehir içi ve şehirlerarası yollar için farklı sınırlar tanımlanabilir. Tek bir sınır her yerde uygulanırsa ya şehir içinde gereksiz serbestlik tanınır ya da otoyolda sürekli ihlal görünür.

Sürüş puanı veren yazılımlar, hız, sert fren ve rölantiyi tek bir puanda birleştirir. Bu puanın nasıl hesaplandığını sürücülere açıklamak, adil bulunmasını sağlar.

Rota ve kilometre

Geçmiş rota kayıtları, araçların planlanan güzergâhı izleyip izlemediğini gösterir. Aynı bölgeye gün içinde iki farklı aracın gitmesi, bir aracın dönüş yolunda gereksiz uzatma yapması ya da teslimat sırasının mantıksız olması haritada kolayca görülür.

Şanlıurfa merkezden Siverek, Viranşehir, Ceylanpınar ya da Harran gibi ilçelere düzenli sefer yapan filolarda rota planlaması kilometreye doğrudan yansır. Teslimat noktalarını gün içinde bölgelere ayırıp araçları buna göre yönlendirmek, aynı işi daha az yolla yapmayı sağlar.

Kilometre raporu ayrıca yakıt fişleriyle karşılaştırılabilir. Aracın yaptığı kilometre ile alınan yakıt miktarı birbirini tutmuyorsa, bu durum araştırılması gereken bir işarettir.

Rota planlamasında sürücünün deneyimini de hesaba katın. Haritada en kısa görünen yolun bir kısmı bozuk köy yolu olabilir, bazı noktalarda yükleme yapılamayabilir. Rota kararlarını sürücülerle birlikte almak daha gerçekçi planlar çıkarır ve sistemin kabulünü kolaylaştırır.

Mesai dışı kullanım ve sanal çit

Mesai saatleri dışında hareket eden araçlar raporda ayrıca listelenir. Sanal çit özelliğiyle araçların belirlenen bölge dışına çıkması ya da belirli bir alana girmesi bildirim olarak gelir.

Bu özellikleri kullanırken sürücülerin önceden bilgilendirilmesi gerekir. Konum verisi kişisel veri sayılabileceği için, takibin amacı ve kapsamı yazılı olarak belirlenmeli, KVKK açısından bir uzmana danışılmalıdır.

Mesai dışı kullanımın bir kısmı meşru olabilir: nöbetçi ekip, acil servis çağrısı ya da aracı eve götürme izni olan çalışanlar. Bu durumlar kurallarda tanımlanırsa rapordaki gerçek sapmalar daha kolay ayırt edilir.

Raporları işe dönüştürmek

Veriler ancak düzenli okunduğunda bir şey değiştirir. Basit bir rutin yeterlidir:

Raporları tek bir kişinin sorumluluğuna vermek de işe yarar. Filo sorumlusu, muhasebe ya da işletme sahibi; kim olursa olsun, haftalık bakışın kimde olduğu belli olmalıdır. Herkesin bakabildiği ama kimsenin sorumlu olmadığı bir panel bir süre sonra açılmaz hale gelir.

• Haftalık rölanti ve hız ihlali raporuna bakın.
• En çok sapma gösteren araçları sürücüleriyle konuşun.
• Aylık kilometre ve yakıt fişlerini karşılaştırın.
• Rota planını üç ayda bir gözden geçirin.
• Değişiklik yaptığınız ayı not edin, sonraki aylarla kıyaslayın.

Yakıt sensörü gerekli mi?

Standart takip cihazı yakıt miktarını ölçmez; tüketimi kilometre ve çalışma süresinden yaklaşık olarak gösterir. Yakıtın depoda ne kadar kaldığını ve ani düşüşleri görmek istiyorsanız, araca uygun bir yakıt seviye sensörü ya da aracın kendi veri hattından okuma gerekir. Bunun mümkün olup olmadığı aracın modeline bağlıdır.

Sensör takılmadan önce aracın deposu, yakıt türü ve kullanım şekli birlikte değerlendirilmelidir. Yanlış takılan bir sensör hatalı veri üretir ve raporlara güveni azaltır. Montaj sonrası depo dolumuyla bir ayar (kalibrasyon) yapılması gerekir.

Desa Bilişim filo araçlarına takip cihazı montajını yapar, rapor ve bildirim ayarlarını işletmenin çalışma düzenine göre kurar.

Sık sorulanlar