Soğuk zincir araçlarında sıcaklık takibi: kasa sensörü ve uyarı

Soğuk zincirde sorun nerede çıkar?

Süt ürünleri, et, dondurulmuş gıda, aşı ve ilaç gibi ürünler belirli bir sıcaklık aralığında taşınmak zorundadır. Bu aralığın dışına çıkılan kısa bir süre bile ürünü kullanılamaz hale getirebilir. Sorun çoğu zaman yolun ortasında, sürücünün fark etmediği bir anda yaşanır.

En sık sebepler şunlardır: soğutma ünitesinin arızalanması ya da sürücünün yakıt tasarrufu için ünitesi kapatması, teslimat noktalarında kapının uzun süre açık kalması, kasanın yüklemeden önce yeterince soğutulmaması ve yaz sıcağında güneş altında uzun bekleme. Şanlıurfa'dan Gaziantep'e, Mardin'e ya da Diyarbakır'a giden bir dağıtım aracı, yaz öğlesinde birkaç dakikalık bir kapı açıklığında bile kasa ısısının yükseldiğini görebilir.

Sıcaklık takibi yapılmayan araçta bu sorunlar ancak ürün teslim edildikten sonra, müşterinin şikâyetiyle ortaya çıkar.

Sistem nasıl çalışır?

Araca takılan takip cihazı, konum bilgisini mobil ağ üzerinden sunucuya gönderir. Soğuk zincir uygulamasında cihaza kasa içinde duran sıcaklık sensörleri bağlanır. Sensörler kablolu prob olabilir ya da kablosuz olarak cihaza veri gönderebilir.

Cihaz sıcaklığı belirlenen aralıklarla okur ve konumla birlikte kaydeder. Yönetici web panelinden ya da telefon uygulamasından her aracın anlık konumunu ve kasa sıcaklığını görür. Geçmişe dönük raporda da belirli bir teslimat sırasında sıcaklığın nasıl değiştiği grafik olarak izlenir.

Kasa kapısına takılan bir kapı sensörü, kapının nerede ve ne kadar süre açık kaldığını kaydeder. Soğutma ünitesinin çalışıp çalışmadığı da bir giriş olarak cihaza bağlanabilir.

Okuma aralığı ürünün hassasiyetine göre seçilir. Çok seyrek okuma, kısa süreli sıcaklık sıçramalarını kaçırabilir; çok sık okuma ise veri ve pil tüketimini artırır. Aşı ve ilaç gibi hassas ürünlerde daha sık okuma, taze meyve ve sebzede ise daha seyrek okuma yeterli olabilir.

Sensör kaç tane ve nereye?

Kasa içinde sıcaklık her noktada aynı değildir. Soğutma ünitesinin hava çıkışına yakın yer en soğuk, kapı tarafı ve kasanın tavanı en sıcak noktalardır. Tek sensör kullanılacaksa genellikle ürünün en çok risk taşıdığı noktaya, yani kapı tarafına ya da kasanın ortasına yakın bir yere konur.

Uzun kasalı araçlarda ve birden fazla bölmesi olan araçlarda her bölme için ayrı sensör gerekir. Örneğin bir bölmede dondurulmuş ürün, diğerinde taze ürün taşınıyorsa iki bölmenin de ayrı ayrı izlenmesi ve ayrı eşiklerin tanımlanması gerekir.

Sensörü doğrudan soğutucunun hava akımına koymak, kasanın geri kalanı ısınsa bile düşük sıcaklık gösterir. Kapının hemen yanına koymak ise her açılışta kısa süreli yanlış alarm üretebilir. Doğru yer, kasanın yapısı ve yükleme düzenine göre belirlenir.

Uzman notu: Sensörleri belirli aralıklarla güvenilir bir referans termometreyle karşılaştırın. Kayıtlar bir denetimde ya da müşteriyle yaşanan bir anlaşmazlıkta kullanılacaksa sensörün doğru ölçtüğünü gösterebilmeniz gerekir.

Uyarılar: ne zaman, kime?

Sıcaklık takibinin asıl değeri, sorun olurken haber vermesidir. Bunun için her ürün grubu için bir alt ve üst eşik tanımlanır. Sıcaklık bu aralığın dışına çıktığında sistem yöneticiye ve gerekiyorsa sürücüye bildirim gönderir.

Kısa kapı açılışlarında gelen anlamsız uyarıları önlemek için gecikme süresi tanımlanır: sıcaklık belirli bir süre eşiğin dışında kalırsa uyarı gelir. Bu süre ürünün hassasiyetine göre seçilir.

Kullanılabilecek başlıca uyarılar şunlardır:

Uyarının kime gideceği de en az eşik kadar önemlidir. Gece yarısı gelen bir sıcaklık uyarısını görecek kişi belli değilse sistem kayıt tutmaktan öteye geçmez. Vardiya düzenine göre nöbetçi bir sorumlu belirlemek ve uyarının o kişiye gitmesini sağlamak gerekir.

• Kasa sıcaklığı üst eşiği aştı
• Kasa sıcaklığı alt eşiğin altına düştü (donma riski)
• Kasa kapısı teslimat noktası dışında açıldı
• Kapı belirlenen süreden uzun açık kaldı
• Soğutma ünitesi araç hareket halindeyken kapandı
• Sensörden veri gelmiyor

Rapor ve kayıt

Soğuk zincir raporu, her seferin başından sonuna kadar kasa sıcaklığını, kapı açılışlarını ve konumu tek bir belgede gösterir. Bu rapor müşteriye teslimatla birlikte verilebilir, iç denetimde ya da bir şikâyet sonrası incelemede kullanılır.

İlaç ve bazı gıda ürünlerinin dağıtımında sıcaklık kayıtlarının tutulması ve belirli bir süre saklanması mevzuat ya da müşteri şartnamesi gereği istenebilir. Hangi kayıtların ne kadar süre saklanacağı sektöre ve ürüne göre değişir; ilgili mevzuatı ve müşterinizin şartlarını kontrol edin.

Kayıtların sunucuda saklanmasının yanında cihazın da veriyi kendi hafızasında tutması önemlidir. Araç mobil kapsama alanı dışındayken ölçümler kaybolmamalı, bağlantı gelince sunucuya aktarılmalıdır.

Araç takiple birlikte gelen faydalar

Sıcaklık takibi için kurulan cihaz, araç takip sisteminin diğer özelliklerini de getirir. Rota, duraklama süresi, hız ve rölanti raporları dağıtım planlamasını kolaylaştırır. Teslimat noktasında aracın ne kadar beklediği, kapının orada ne kadar açık kaldığıyla birlikte değerlendirilir.

Soğutma ünitesinin rölantide uzun süre çalışması yakıt tüketimini artırır. Rölanti ve duraklama raporları, gereksiz beklemelerin nerede yaşandığını gösterir. Sürücüyle birlikte bu raporlara bakmak, hem yakıtı hem ürün riskini azaltır.

Sürücü davranışı ve konum verisi kişisel veri sayılır. Sürücülere sistem hakkında bilgi verilmeli, verilere kimin erişeceği belirlenmelidir.

Kurulum ve seçim

Cihaz seçerken sıcaklık sensörü girişi sayısını, kapı ve soğutucu girişlerini, kapsama alanı dışında veri saklama kapasitesini ve raporların dışa aktarılabilirliğini sorun. Sensör kabloları kasa duvarından geçirilirken yalıtımın bozulmaması ve suya karşı sızdırmazlık sağlanması gerekir.

Desa Bilişim, Şanlıurfa'daki gıda ve ilaç dağıtım filoları için araç takip ve sıcaklık izleme kurulumları yapıyor. Aracınızı ve taşıdığınız ürünleri görüp sensör sayısı ve uyarı düzeni için bir plan çıkarabiliriz.

Sık sorulanlar