Kısa cevap
İş makinesi ve traktör takibinde asıl bilgi hız değil, çalışma saatidir. Takip cihazı makinenin nerede olduğunu, motorun ne kadar çalıştığını ve sahadan ne zaman çıktığını kaydeder. Bu veri hırsızlığı fark etmeye, kiralanan makinenin gerçek çalışma süresini görmeye ve bakımı saatine göre planlamaya yarar. Elektrik sistemi olmayan jeneratör ve römork gibi ekipmanlar için pilli cihazlar kullanılır.
Makine takibi araç takibinden nasıl ayrılır?
Bir dağıtım aracında takip sistemi rotayı, hızı ve duraklamaları izler. İş makinesi ise çoğu zaman bir şantiyede ya da tarlada aynı yerde durur, gün içinde az mesafe gider ama saatlerce çalışır. Ekskavatör, kepçe, greyder, vinç, traktör ve biçerdöver için önemli olan, motorun ne kadar çalıştığı ve makinenin olması gereken sahada olup olmadığıdır.
Bu yüzden makine takibinde raporlar farklıdır. Kat edilen kilometre yerine günlük ve toplam çalışma saati, kontak açık kalma süresi, sahaya giriş ve çıkış saatleri ve bakım zamanına ne kadar kaldığı öne çıkar.
Şanlıurfa'da hem inşaat hem tarım makineleri yoğun kullanılır. Harran Ovası'nda hasat döneminde biçerdöver ve traktörler sabahtan geceye çalışır; şantiyelerde ise iş makineleri sahadan sahaya taşınır. İki durumda da makinenin nerede ve ne kadar çalıştığını bilmek işin planlanmasını kolaylaştırır.
Çalışma saati neden önemli?
İş makinelerinin bakımı kilometreye göre değil, çalışma saatine göre yapılır. Yağ, filtre ve hidrolik bakım aralıkları üreticinin belirlediği saatlere bağlıdır. Takip cihazı motorun çalıştığı süreyi kaydettiği için bakım zamanı yaklaşınca uyarı verebilir. Makinenin saat göstergesi bozuk ya da okunamıyor olsa bile kayıt tutulur.
Makineyi kiraya veren ya da operatörle birlikte saatlik çalıştıran işletmeler için çalışma saati faturalandırmanın temelidir. Rapor, makinenin hangi gün hangi saatler arasında çalıştığını gösterir ve operatörün beyan ettiği saatle karşılaştırılabilir. Kiralayan tarafla yaşanan saat tartışmaları da bu kayıtla azalır.
Kendi makinesini kullanan çiftçi ya da müteahhit için ise çalışma saati, makinenin ne kadar verimli kullanıldığını gösterir. Bir makine sahada uzun süre rölantide bekliyorsa yakıt boşa gidiyor demektir.
Uzman notu: Cihazı makinenin kontak hattına bağlamak yerine motor çalışma sinyaline bağlatmayı sorun. Kontak açık ama motor kapalıysa, ya da tersi durumlarda, çalışma saati raporu daha doğru çıkar.
Hırsızlık ve bölge dışı uyarı
İş makineleri ve traktörler genellikle gece korumasız bir sahada ya da tarlada kalır. Hırsızlıkta makine çoğu zaman bir taşıyıcıya yüklenip götürülür; bu durumda kontak hiç açılmaz. Bu yüzden takip cihazında hareket ya da konum değişikliğini kontak kapalıyken de algılayan bir özellik önemlidir.
Sanal bölge, yani haritada çizilen bir saha sınırı tanımlandığında makine bu sınırın dışına çıktığı anda yöneticiye bildirim gider. Mesai dışında kontağın açılması için de ayrı bir uyarı tanımlanabilir.
Kullanılabilecek başlıca uyarılar şunlardır:
- Makine tanımlı sahanın dışına çıktı
- Mesai saatleri dışında kontak açıldı
- Kontak kapalıyken makine konum değiştirdi
- Cihazın gücü kesildi ya da cihaz söküldü
- Bakım saatine yaklaşıldı
- Makine uzun süre rölantide çalıştı
Elektriği olmayan ekipman: jeneratör, römork, konteyner
Şantiye jeneratörü, kompresör, kaynak makinesi, römork, su tankeri ve şantiye konteyneri de sık çalınan ekipmanlardır. Bu ekipmanların bir kısmının sürekli çalışan bir elektrik sistemi yoktur ya da cihaza güç verecek bir hat bulunmaz.
Bu durumda kendi pili olan takip cihazları kullanılır. Pilli cihazlar enerji tasarrufu için konumu daha seyrek gönderir, örneğin günde birkaç kez. Ekipman hareket ettiğinde ise daha sık bildirim yapacak şekilde ayarlanabilir. Pil ömrü, bildirim sıklığına ve cihazın modeline göre değişir.
Pilli cihazın gizli bir yere, ekipmanın gövdesine ya da kasasının içine yerleştirilmesi önemlidir. Görünür bir cihaz hırsız tarafından kolayca sökülür.
Pilli cihazların pil seviyesini paneldeki raporlardan düzenli kontrol edin. Pil bittiğinde cihaz sessizce susar ve bu durum ancak ekipman kaybolduğunda fark edilir. Pil değişimini yılın belirli bir dönemine, örneğin hasat öncesine ya da yeni şantiye başlangıcına bağlamak unutulmasını önler.
Kurulumda dikkat edilecekler
İş makineleri titreşime, toza, çamura ve yüksek sıcaklığa maruz kalır. Takip cihazı bu koşullara uygun, sızdırmaz bir kasada olmalı ve titreşimden etkilenmeyecek şekilde sabitlenmelidir. Şanlıurfa yazında güneş altında bekleyen bir makinenin kabini çok ısınır; cihazın çalışma sıcaklığı aralığı bu koşulu karşılamalıdır.
Anten yeri de önemlidir. Metal kabin ve gövde, konum sinyalini zayıflatabilir. Cihaz ya da anteni gökyüzünü gören bir noktaya konmalıdır. Tarlada ve kırsal alanda mobil kapsama zayıf olabileceği için cihazın bağlantı yokken veriyi hafızasında saklaması gerekir.
Kablolu cihazlarda bağlantının makinenin elektrik sistemine zarar vermeyecek şekilde, sigortalı ve doğru bir noktadan yapılması gerekir. Bu işi makinenin elektrik sistemini tanıyan bir ekip yapmalıdır.
Raporları kim, nasıl kullanır?
Takip sisteminin işe yaraması, raporlara düzenli bakılmasına bağlıdır. Müteahhit için haftalık makine çalışma saati raporu, hangi makinenin hangi şantiyede ne kadar kullanıldığını gösterir. Boşta bekleyen bir makine başka bir sahaya kaydırılabilir.
Çiftçi için hasat döneminde traktör ve biçerdöverin hangi tarlada ne kadar çalıştığı, ücretli hasat yapılan tarlalarda hesaplaşmayı kolaylaştırır. Bazı sistemler makinenin çalıştığı alanı haritada gösterebilir; bu özellik cihaza ve yazılıma göre değişir.
Operatörlerin çalışma ve konum verisi kişisel veri sayılabilir. Operatörlere sistem hakkında bilgi verilmeli ve verilerin hangi amaçla kullanılacağı açıkça belirtilmelidir.
Seçim yaparken sorulacaklar
Cihaz ve hizmet seçerken şu soruları sorun: cihaz çalışma saatini motor sinyalinden mi, kontaktan mı ölçüyor? Kontak kapalıyken hareket algılıyor mu? Pilli model seçeneği var mı ve pil ne kadar dayanıyor? Bağlantı yokken veri saklıyor mu? Bakım hatırlatması tanımlanabiliyor mu? Raporlar dışa aktarılabiliyor mu?
Desa Bilişim, Şanlıurfa'daki müteahhitler ve tarım işletmeleri için iş makinesi, traktör ve ekipman takibi kurulumları yapıyor. Makine parkınızı görüp hangi ekipmana hangi cihazın uygun olduğunu birlikte belirleyebiliriz.
Sık sorulanlar
Traktöre takip cihazı takmak mantıklı mı?
Traktör uzun süre tarlada kalıyorsa, kiraya veriliyorsa ya da başkaları tarafından kullanılıyorsa mantıklıdır. Konum ve çalışma saati, hem hırsızlığa karşı uyarı verir hem de bakım ve hesaplaşma için kayıt tutar.
Makine taşıyıcıya yüklenip götürülürse cihaz fark eder mi?
Kontak kapalıyken hareket ve konum değişikliğini algılayan cihazlar fark eder ve uyarı gönderir. Bu özelliği olmayan cihazlar yalnızca kontak açıldığında konum gönderebilir. Seçimde bu özelliği mutlaka sorun.
Pilli cihazın pili ne kadar dayanır?
Pil ömrü cihazın modeline ve konum gönderme sıklığına göre değişir. Seyrek bildirimle uzun süre dayanabilir, sık bildirimle daha çabuk biter. Cihaz pil zayıfladığında uyarı vermelidir.
Makineleriniz nerede, ne kadar çalışıyor?
Makine parkınızı görelim, ekipmanlarınıza uygun takip cihazları için yazılı bir teklif hazırlayalım.
