Yangın algılama ile söndürme sistemi arasındaki fark

Algılama sistemi ne yapar?

Yangın algılama ve alarm sistemi, duman, ısı ya da alev dedektörleri ve ihbar butonlarıyla yangını fark eder. Panel, yangının hangi bölgede ya da hangi dedektörde algılandığını gösterir, sirenleri ve flaşörleri çalıştırır. Bağlantılar yapılmışsa havalandırma fanlarını durdurur, yangın kapılarını serbest bırakır, asansörleri belirlenen kata indirir ve anons sistemine tahliye mesajı verdirir.

Bu sistemin amacı zaman kazandırmaktır. Erken uyarı, insanların duman yoğunlaşmadan binayı terk etmesini sağlar. Gece boş olan bir iş yerinde ise alarmın bir izleme merkezine ya da yetkili kişilerin telefonuna iletilmesi, yangının büyümeden fark edilmesini sağlar.

Ancak alarm sistemi yangına müdahale etmez. Bir depoda gece başlayan yangını panel algılar, siren çalar, ama ekip gelene kadar yangın büyümeye devam eder. Müdahale, ya insanlarla ya da bir söndürme sistemiyle yapılır.

Sprinkler sistemi nasıl çalışır?

Sprinkler, tavana yerleştirilen ve borularla su şebekesine bağlı başlıklardan oluşur. Her başlığın içinde ısıyla patlayan bir cam tüp ya da eriyen bir parça vardır. Yangının ısısı başlığın üzerindeki sıcaklığı belirli bir değere çıkardığında yalnızca o başlık açılır ve suyu yangının üzerine püskürtür. Filmlerdeki gibi bütün başlıkların aynı anda açılması, standart bir sprinkler sisteminde yaşanmaz.

Sprinkler sistemi kendi başına çalışır; açılması için alarm panelinden komut beklemez. Su akmaya başladığında borudaki akış anahtarı bunu algılar ve yangın alarm paneline bilgi gönderir. Panel bu bilgiyle alarmı başlatır. Vanaların kapalı olup olmadığını izleyen anahtarlar da panele bağlanır, böylece biri ana vanayı kapatırsa panel uyarı verir.

Sprinkler sistemi pompa, su deposu ve tesisat projesi gerektiren ayrı bir mekanik tesisattır. Projelendirmesi ve kurulumu bu alanda yetkin ekipler tarafından yapılır.

Gazlı söndürme: suyun kullanılamadığı yerler

Sistem odası, arşiv, elektrik panosu odası ve bazı müze depoları gibi yerlerde su, yangından daha büyük zarar verebilir. Bu alanlarda gazlı söndürme sistemi kullanılır. Sistem, kapalı bir hacme söndürücü gaz boşaltarak yangını bastırır.

Gazlı söndürme sistemleri algılama sistemiyle doğrudan bağlantılıdır. Yanlış boşaltmayı önlemek için genellikle iki ayrı dedektör ya da iki ayrı bölge yangını onaylamadan boşaltma başlamaz. Önce ön alarm çalar, sonra içerideki insanlara odayı terk etmeleri için bir gecikme süresi tanınır. Kapının yanında boşaltmayı durduran ya da erteleyen bir buton ile elle boşaltma butonu bulunur.

Gazın etkili olması için odanın kapalı ve sızdırmaz olması gerekir. Kablo geçiş delikleri açık bırakılmış, kapısı sürekli açık tutulan bir odada gaz kaçar ve yangın bastırılamaz. Odada yapılan her tadilattan sonra sızdırmazlık kontrol edilmelidir.

Uzman notu: Gazlı söndürme olan bir odada çalışan herkes uyarı sinyalinin ne anlama geldiğini, odadan çıkış yolunu ve erteleme butonunun yerini bilmelidir. Bu bilgi, kurulumdan sonra yapılacak kısa bir eğitimle verilir ve kapıya uyarı levhası asılır.

Mutfak davlumbazı söndürme sistemi

Restoran ve endüstriyel mutfaklarda yağ yangınları özel bir risk oluşturur. Kızgın yağa su atmak yangını büyütür. Davlumbaz söndürme sistemleri, ocakların ve fritözlerin üzerine yerleştirilen nozullardan yağ yangınına uygun söndürücü madde püskürtür.

Bu sistemler kendi algılama elemanlarıyla çalışır ve tetiklendiğinde ocaklara giden gazı ya da elektriği keser. Sistemin tetiklendiğinin binadaki yangın alarm paneline bildirilmesi, binadaki diğer insanların da haberdar olmasını sağlar. Mutfakta duman dedektörü yerine ısı dedektörü kullanılması ise ayrı bir konudur ve algılama tarafına aittir. Davlumbaz ve kanal içinde biriken yağ, söndürme sistemi olsa bile yangın riskini artırır; bu yüzden kanal temizliği de düzenli yapılmalıdır.

İkisi birlikte nasıl çalışır?

Sistemlerin birbirine nasıl bağlanacağı projede belirlenir. Tipik bağlantılar şunlardır:

• Sprinkler akış anahtarı yangın paneline alarm sinyali verir
• Vana izleme anahtarları panele arıza ya da uyarı bildirir
• Gazlı söndürme paneli yangın paneline durum bilgisi gönderir
• Davlumbaz sistemi tetiklendiğinde yangın paneline sinyal verir
• Yangın paneli tahliye anonsunu ve havalandırma kontrolünü başlatır
• Yangın pompasının çalışma ve arıza durumu panelde izlenir

Hangi bina hangisini gerektirir?

Bir binada algılama sisteminin mi, söndürme sisteminin mi, yoksa ikisinin birden mi zorunlu olduğu Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile belirlenir. Yönetmelik binanın kullanım amacına, yüksekliğine, alanına ve içinde bulunan kişi sayısına göre farklı gereklilikler koyar. Kesin eşikler projelendirme aşamasında yönetmelikteki güncel hükümlere göre kontrol edilir.

Zorunluluk olmayan durumlarda da risk değerlendirmesi yapılabilir. Değerli bir arşiv, kesintiye tahammülü olmayan bir sistem odası ya da gece boş kalan bir depo, yönetmeliğin asgari şartlarının ötesinde koruma gerektirebilir. Bu kararı vermeden önce bir yangın güvenliği uzmanına ve itfaiyeye danışın.

Bakımda ikisi ayrı ayrı ele alınır

Algılama sisteminin bakımında dedektörler, butonlar, sirenler ve panel test edilir. Söndürme sistemlerinin bakımı ise ayrı bir uzmanlık ister: sprinkler vanaları, pompalar ve basınç değerleri, gazlı sistemlerde tüplerin basıncı ve ağırlığı kontrol edilir. İki sistemin arasındaki bağlantıların da her bakımda denenmesi gerekir.

Bakım yapılırken söndürme sisteminin yanlışlıkla tetiklenmemesi için bağlantılar kontrollü şekilde devre dışı bırakılır ve bakım bitince yeniden devreye alınır. Devre dışı bırakılan bir bağlantının açılmayı unutulması, bir sonraki yangında söndürme sisteminin çalışmaması demektir.

Sık sorulanlar