Okulda kablosuz ağ: sınıflar, öğretmenler odası ve güvenlik

Okul ağı neden sık sorun çıkarır?

Okul binaları kablosuz ağ için zor yapılardır. Kalın betonarme duvarlar, uzun koridorlar, birbirine benzeyen onlarca sınıf ve teneffüste aynı anda ağa bağlanmaya çalışan yüzlerce telefon aynı binadadır. Çoğu okulda kablosuz ağ yıllar içinde parça parça büyür: bir öğretmen odasına modem, bir koridora menzil genişletici, bir laboratuvara başka marka bir cihaz eklenir. Sonuçta kimin yönettiği belli olmayan, şifresi herkesin bildiği bir ağ ortaya çıkar.

Sorunun asıl kaynağı genellikle kapsama değil kapasitedir. Koridora yerleştirilen tek bir güçlü cihaz sınıflara sinyal ulaştırabilir, ama bir sınıftaki otuz tablet aynı anda bir video açtığında cihaz bu yükü taşıyamaz. Etkileşimli tahta, öğretmen bilgisayarı ve öğrenci cihazları aynı kanalda sıraya girer.

Erişim noktaları nereye konmalı?

Okullarda en sağlıklı yerleşim, erişim noktalarını sınıfların içine ya da her iki sınıfa bir tane gelecek şekilde tavana yerleştirmektir. Koridor tavanına yerleştirilen cihazlar sınıflara duvar ve kapı arkasından ulaşmaya çalışır. Sinyal gelir ama hız düşer.

Her erişim noktası, kabinden gelen bir ağ kablosuyla beslenir ve elektriğini PoE ile aynı kablodan alır. Bu sayede tavana ayrıca priz çekmek gerekmez. Konferans salonu, spor salonu, kütüphane ve kantin gibi kalabalık alanlar ayrı ele alınır; buralarda tek bir alana birden fazla erişim noktası gerekebilir.

Tüm erişim noktaları tek bir yönetim panelinden kontrol edilmelidir. Böylece bilgi işlem sorumlusu ya da destek veren firma, hangi sınıfta kaç cihazın bağlı olduğunu, hangi cihazın arızalandığını uzaktan görebilir.

Uzman notu: Planlamaya başlamadan önce okulun krokisini çıkarın ve her mekânda aynı anda kaç cihazın bağlanacağını yazın. Kapsama haritası değil, kalabalık haritası doğru sonucu verir.

Öğretmen, öğrenci ve misafir ağlarını ayırın

Tek şifreli tek bir ağ, okulun tüm cihazlarını aynı odaya koymak gibidir. Öğrencinin telefonundaki zararlı bir uygulama, idarenin bilgisayarına ya da kamera kayıt cihazına ulaşabilir. Bu yüzden ağ aşağıdaki gibi parçalara ayrılmalıdır. Ayrım aynı kablolar ve aynı erişim noktaları üzerinde, VLAN denilen sanal ağlarla yapılır; her ağ için ayrı cihaz almak gerekmez.

• İdare ağı: müdür yardımcıları, sekreterlik ve muhasebe bilgisayarları; yalnızca kablolu ya da sertifikayla bağlanır.
• Öğretmen ağı: öğretmen bilgisayarları ve etkileşimli tahtalar.
• Öğrenci ağı: içerik filtresi uygulanan, bant genişliği sınırlanan ağ.
• Misafir ağı: veli toplantısı ve etkinlikler için süreli açılan ayrı ağ.
• Güvenlik ağı: kameralar, kayıt cihazı, zil ve anons sistemi; diğer ağlardan tamamen ayrı.

İçerik filtreleme ve kayıt

Öğrencilerin kullandığı ağda zararlı ve yaşa uygun olmayan içeriğin engellenmesi beklenir. Bu iş, ağın internete çıktığı noktadaki güvenlik duvarı ya da filtreleme servisiyle yapılır. Filtreyi her tablete ayrı ayrı kurmaya çalışmak sürdürülebilir değildir.

Okulun bağlı olduğu il ve ilçe milli eğitim müdürlüğünün internet kullanımıyla ilgili kuralları ve mevcut altyapı projeleri okuldan okula farklılık gösterebilir. Yeni bir yapı kurmadan önce mevcut hattın ve cihazların hangi kapsamda kurulduğunu öğrenmek gerekir. Öğrencilerin ve personelin kişisel verilerini içeren sistemler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındadır; erişim kayıtlarının tutulması ve saklanması konusunda hukuki görüş almak doğru olur.

Yoğun saatleri hesaba katın

Okul ağının yükü gün içinde dalgalanır. Sabah ilk derste öğretmen bilgisayarları ve etkileşimli tahtalar aynı anda güncelleme indirmeye başlar. Teneffüste koridordaki yüzlerce öğrenci telefonu aynı anda ağa bağlanmaya çalışır. Veli toplantısında konferans salonuna yüzlerce kişi gelir. Ağ, ortalama güne göre değil bu anlara göre planlanmalıdır.

Birkaç ayar bu yükü yönetir. Öğrenci ve misafir ağında kullanıcı başına hız sınırı koymak, tek bir telefonun video izlerken tüm sınıfın bağlantısını yavaşlatmasını önler. Etkileşimli tahtaların ve bilgisayarların güncellemelerini ders saatleri dışına almak sabahki yığılmayı azaltır. Misafir ağını yalnızca etkinlik günlerinde açıp sonra kapatmak hem güvenliği hem performansı korur.

Bu ayarlar ancak merkezi yönetilen bir sistemde kolayca yapılabilir. Her erişim noktasına tek tek bağlanıp ayar değiştirmek gereken bir okulda bu işler yapılmaz ve ağ zamanla dağılır.

Kablo altyapısı ve kabin

Kablosuz ağın gücü, arkasındaki kablolu altyapı kadardır. Her katta ya da her kanatta bir kabin, kabinler arasında fiber ya da Cat6A omurga ve sınıflara giden Cat6 hatlar sağlam bir okul ağının iskeletidir. Eski okul binalarında kablo yolu bulmak zordur; koridor tavanı boyunca kablo tavası ya da kanal kullanılır.

Kabinlerin kilitli, havalandırılan ve öğrencilerin erişemeyeceği yerlerde olması gerekir. Şanlıurfa'da yaz tatilinde kapalı kalan okullarda kabin içi sıcaklık yükselir; havalandırmasız kabinlerde switch arızası eylül başında ortaya çıkar.

Bütçe kısıtlıysa nereden başlamalı?

Okulların bütçesi çoğu zaman bir seferde tüm binayı yenilemeye yetmez. Bu durumda en çok şikâyet gelen yerlerden başlayıp aşamalı ilerlemek mantıklıdır. Önce kabin ve omurga düzenlenir, sonra öğretmenler odası ve idare, ardından sınıflar kat kat ele alınır. Önemli olan, ilk günden aynı yönetim sistemine uyumlu cihazları seçmektir; böylece her yıl eklenen erişim noktası mevcut ağa katılır.

Desa Bilişim Şanlıurfa'da pek çok okulda kamera, zil, anons ve network sistemi kurdu. Okulunuzun krokisini ve sınıf sayısını paylaşırsanız yerinde inceleme sonrası aşamalı bir plan ve yazılı teklif hazırlayabiliriz.

Sık sorulanlar