On-grid, off-grid ve hibrit güneş sistemi farkı

On-grid: şebekeye bağlı sistem

On-grid sistemde paneller inverter üzerinden binanın elektrik tesisatına ve dolayısıyla şebekeye bağlanır. Gündüz ürettiğiniz elektriği önce kendi cihazlarınız kullanır. Üretim tüketimden fazlaysa fazlası şebekeye gider, azsa eksik kısım şebekeden gelir. Gece sistem üretmez, tüm ihtiyaç şebekeden karşılanır.

Bu yapının en büyük avantajı sadeliğidir. Akü olmadığı için bakım kalemi azdır ve aynı bütçeyle daha fazla panel kurulabilir. Fazla üretimin nasıl değerlendirileceği, mahsuplaşma ya da satış koşulları güncel düzenlemelere bağlıdır ve başvuru aşamasında kontrol edilir.

Çoğu kişinin şaşırdığı nokta şudur: şebeke kesildiğinde on-grid sistem de durur. Güneş tepedeyken bile inverter üretimi keser. Bu bir arıza değil, güvenlik kuralıdır; şebekede çalışan teknisyenin, sizin panelinizden gelen elektrikle çarpılmaması için inverter şebekeyi görmediğinde kendini kapatır.

Uzman notu: Elektrik kesintisinde ev ya da iş yeri çalışmaya devam etsin istiyorsanız on-grid tek başına yetmez. Bunu teklif aşamasında açıkça söyleyin.

Off-grid: şebekeden bağımsız sistem

Off-grid sistemin şebekeyle hiçbir bağı yoktur. Paneller gündüz hem cihazları besler hem aküleri şarj eder, gece ise tüm enerji akülerden gelir. Şebekenin ulaşmadığı bağ evleri, kuyu başları, ahırlar, yayla evleri ve baz istasyonu gibi uzak noktalar için tasarlanır.

Bu sistemde tasarım hatasının bedeli ağırdır. Akü kapasitesi küçük seçilirse bulutlu birkaç günün ardından enerji biter, büyük seçilirse yatırım gereksiz şişer. Bu yüzden off-grid tasarımı, hangi cihazın günde kaç saat çalıştığını tek tek listelemekle başlar. Yedek olarak küçük bir jeneratör eklemek de sık yapılan bir tercihtir.

Off-grid sistemde tüketim alışkanlığı da değişir. Elektrikli ısıtıcı, fırın ya da su ısıtıcısı gibi yüksek güç çeken cihazlar akü kapasitesini hızla tüketir. Bu cihazları gündüz, üretimin yüksek olduğu saatlerde çalıştırmak sistemin ömrünü uzatır.

Hibrit: şebeke ve akü bir arada

Hibrit sistem, şebekeye bağlı kalırken akü de kullanır. Gündüz fazla üretim önce aküyü doldurur, akşam ve gece önce aküden çekilir, akü bitince şebekeye geçilir. Kesinti olduğunda hibrit inverter belirlenen yükleri aküye ve panellere aktarır, bu yükler çalışmaya devam eder.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, kesintide hangi devrelerin besleneceğidir. Bütün evi aküyle beslemek büyük kapasite ister. Çoğu projede buzdolabı, aydınlatma, modem, güvenlik kamerası ve alarm gibi kritik yükler ayrı bir panoya alınır, kesintide yalnızca o pano çalışır. Bu ayrım kurulumda yapılır, sonradan değiştirmek tesisatta değişiklik gerektirir.

Hibrit sistem, kesintinin sık yaşandığı ya da kesintinin iş kaybına yol açtığı yerlerde anlam kazanır. Soğuk zincir ürün tutan bir market, kamera kaydı duramayacak bir işletme ya da evden çalışan biri bu gruba girer.

Hibrit sistemde kesintiye geçiş süresi de sorulmalıdır. Bazı cihazlar şebeke kesildiğinde yükleri kısa bir anlık boşlukla aküye aktarır. Bilgisayar ve kayıt cihazı gibi hassas yükler bu boşlukta yeniden başlayabilir. Bu tür cihazlar için hibrit sistemin yanında küçük bir UPS bulundurmak, kayıt ve veri kaybını önler.

Hangisini seçmelisiniz?

Kararı kolaylaştırmak için kendinize şu soruları sorun:

• Kurulum yerinde şebeke var mı? Yoksa seçim off-grid ya da güneş enerjili pompadır.
• Şebeke var ve kesinti nadiren yaşanıyorsa on-grid genellikle yeterlidir.
• Kesintiler sık ve iş ya da konforu ciddi etkiliyorsa hibrit değerlendirilir.
• Gece tüketiminiz yüksek ve bunu güneşten karşılamak istiyorsanız akülü bir sistem gerekir.
• Bütçe sınırlıysa önce on-grid kurup ileride aküye uygun inverter seçmek bir ara yoldur.

Sonradan akü eklenebilir mi?

Bu, kurulan invertere bağlıdır. Standart bir on-grid inverter akü yönetmez. İleride akü eklemek isterseniz ya ikinci bir akü inverteri eklenir ya da mevcut inverter hibrit bir modelle değiştirilir. Baştan hibrite uygun bir inverter seçmek, aküyü yıllar sonra eklemeye karar verdiğinizde işi kolaylaştırır.

Akü eklenecekse yeri de önceden düşünülür. Aküler serin, kuru ve havadar bir ortamda durmalıdır. Şanlıurfa yazında güneş alan bir çatı arasına ya da sıcak bir depoya konan akü beklenen ömrünü vermez.

Panellerin sayısı da bu kararı etkiler. Aküyü dolduracak enerji yine panellerden gelir. Mevcut sistem gündüz tüketimi ancak karşılıyorsa, akü eklemek tek başına işe yaramaz; aküyü şarj edecek fazla üretim için panel eklemek de gerekebilir. Çatıda yer kalmadıysa bu seçenek sınırlanır; o zaman akü kapasitesini kritik yüklere göre küçük tutmak daha doğru olur.

Şanlıurfa koşullarında sık sorulan durumlar

Kırsal bölgelerde şebeke var ama hat zayıf olabilir; gerilim dalgalanmaları sık yaşanır. On-grid inverter, şebeke gerilimi belirli sınırların dışına çıktığında üretimi keser. Hattınızda bu tür dalgalanmalar sık oluyorsa keşifte söyleyin, inverter seçimi ve ayarları buna göre yapılır.

Tarlada şebekeye uzak bir kuyu için genellikle akü kullanmayan, doğrudan pompa çalıştıran bir off-grid sistem kurulur. Aynı arazide bir de ev varsa, ev için ayrı ve akülü bir sistem planlanabilir. Her iki ihtiyacı tek sisteme sıkıştırmak bazen işleri karmaşıklaştırır.

Site ve apartmanlarda ise genellikle ortak alan tüketimi için on-grid sistem konuşulur: merdiven aydınlatması, hidrofor, asansör ve otopark lambaları. Kesintide asansörün ya da hidroforun çalışması isteniyorsa bu, akü kapasitesini ciddi biçimde büyütür. Bu durumda jeneratör ile güneşi birlikte düşünmek daha gerçekçi olabilir.

Hangi tip seçilirse seçilsin, sistem kurulduktan sonra elektrik tesisatınızda bir değişiklik yapacaksanız, örneğin yeni bir klima hattı ya da pompa ekleyecekseniz, bunu kurulumu yapan ekiple konuşun. Özellikle hibrit sistemde yeni bir yükün yanlış panoya bağlanması, kesintide aküyü beklenmedik hızla bitirebilir.

Sık sorulanlar