Tarımsal sulamada güneş enerjili pompa sistemi nasıl çalışır?

Sistem hangi parçalardan oluşur?

Tarlada kurulan bir güneş enerjili sulama sistemi temelde dört parçadan oluşur. Paneller güneş ışığını doğru akım elektriğe çevirir. Pompa sürücüsü (solar pompa invertörü), bu elektriği pompanın istediği şekle getirir ve güneş azaldığında pompanın devrini düşürerek çalışmayı sürdürür. Pompa suyu kuyudan ya da kanaldan çeker. Son olarak taşıyıcı konstrüksiyon, kablolama ve koruma elemanları sistemi bir arada tutar.

Şebekeye bağlı bir pompadan farkı, gücün gün içinde değişmesidir. Sabah ve akşamüstü güneş zayıfken pompa yavaş döner ve daha az su basar; öğle saatlerinde tam güce çıkar. Sürücü bu değişimi otomatik yönetir, sizin bir düğmeye basmanız gerekmez.

Sürücü aynı zamanda pompayı korur. Kuyuda su azaldığında kuru çalışmayı algılayıp pompayı durdurabilir, aşırı akım ya da gerilim sorunlarında devreyi keser. Bu korumaların doğru çalışması için kuyuya seviye sensörü takılması ve sürücü ayarlarının pompanın etiket değerlerine göre yapılması gerekir. Ayarları yanlış yapılmış bir sürücü, pompayı korumak yerine onu zorlayabilir.

Akü gerekir mi?

Çoğu sulama sisteminde gerekmez. Suyu depolamak elektriği depolamaktan hem daha basit hem de daha az bakım ister. Gün boyunca pompanın bastığı su bir havuza, gölete ya da yüksekte duran bir depoya alınır; sulama oradan, cazibeyle ya da küçük bir basınç pompasıyla yapılır.

Akü genellikle gece sulama zorunluysa, damla sulamada sabit basınç gerekiyorsa ve depo kuracak yer yoksa gündeme gelir. Akü eklemek sistemin kapsamını değiştirir: şarj kontrolü, akünün sıcaktan korunması ve belirli aralıklarla değişimi hesaba katılır. Şanlıurfa yazında akünün güneş alan bir kabinde durması ömrünü kısaltır.

Uzman notu: Havuz ya da depo kurmak mümkünse önce bu seçeneği değerlendirin. Su deposu yıllarca bakımsız durabilir, akü durmaz.

Panel sayısı ve pompa gücü neye göre belirlenir?

Hesap pompadan başlar, panel sonra gelir. Pompanın gücünü belirleyen asıl etken, suyu ne kadar yükseğe ve ne kadar uzağa taşıyacağınızdır. Teknik dilde buna toplam basma yüksekliği denir: kuyudaki su seviyesinden yüzeye olan derinlik, borudaki sürtünme kayıpları ve sulama sisteminin istediği basınç toplanır.

Pompa seçildikten sonra paneller, pompanın günün verimli saatlerinde tam güçte çalışabileceği şekilde boyutlandırılır. Panel gücü pompaya göre biraz fazla tutulur, böylece sabah ve akşam da su basılır. Bu oran projeye göre hesaplanır; aynı pompa için iki farklı tarlada farklı panel sayısı çıkabilir.

• Kuyu derinliği ve suyun durgun ve pompalama sırasındaki seviyesi
• Kuyunun verebileceği su miktarı
• Günlük ihtiyaç duyulan su ve sulanacak alan
• Sulama yöntemi: salma, yağmurlama ya da damla
• Pompa ile havuz ya da tarla arasındaki mesafe ve kot farkı
• Mevcut pompanın türü ve durumu

Mevcut pompa kullanılabilir mi?

Çoğu zaman evet. Elektrikle çalışan, durumu iyi bir dalgıç pompa uygun bir sürücüyle güneşe bağlanabilir. Bunun için pompanın etiket bilgileri, motor gücü ve faz yapısı bilinmelidir. Etiketi okunmayan ya da sık arıza yapan bir pompayı güneşe bağlamak, sorunu yeni sisteme taşımak demektir.

Dizel motopomp kullanan çiftçiler için durum farklıdır. Motopompun yerine elektrikli bir pompa ve sürücü gerekir. Bu geçişte kuyu çapı da kontrol edilir, çünkü dalgıç pompanın kuyuya sığması gerekir.

Harran Ovası’nda dikkat edilecekler

Ovada kuyular derin olabilir ve su seviyesi yaz boyunca düşebilir. Pompa ve panel hesabı, sezonun en zor dönemindeki su seviyesine göre yapılmazsa ağustosta pompa beklenen suyu basmaz. Kuyu verisini bir önceki yılın yaz ölçümleriyle desteklemek iyi bir başlangıçtır.

Toz ikinci konu. Hasat ve sürüm dönemlerinde paneller hızla tozlanır, üretim düşer. Paneller tarlanın içine değil, mümkünse yol kenarından uzak ve temizlik için suya yakın bir yere kurulur. Panel sahası çit ya da tel örgüyle çevrilir; tarlada hayvan ve makine trafiği varsa kablolar korunaklı kanaldan geçirilir.

Hırsızlık da göz ardı edilmemeli. Panel ve sürücü değerli ekipman olduğu için kilitli pano, sabitleme cıvataları ve uygun yerlerde kamera düşünülebilir.

Sezon boyunca bakım nasıl yapılır?

Güneş enerjili pompa sistemi az bakım ister ama bakımsız kalmaz. Sezon başında panellerin yüzeyi, taşıyıcı cıvataları, kablo bağlantıları ve sürücünün havalandırma delikleri kontrol edilir. Kış boyunca panonun içine giren böcek, toz ya da nem, ilk sıcak günde arıza olarak geri döner.

Sezon içinde en sık yapılan iş panel temizliğidir. Sert fırça ve deterjan yerine yumuşak bir bez ya da süngerle temiz su kullanılır; öğle sıcağında soğuk suyla yıkamak yerine sabah erken ya da akşamüstü tercih edilir. Sürücünün ekranında görünen arıza kodlarını not etmek, servis çağırdığınızda sorunu hızlı bulmayı sağlar.

Pompanın bastığı su miktarı aynı saatlerde belirgin şekilde azaldıysa sebep tozlu paneller, düşen kuyu seviyesi ya da aşınmış bir pompa olabilir. Hangisi olduğunu anlamak için önce panelleri temizleyip bir gün izleyin, sonuç değişmezse servise haber verin.

Kurulumdan önce nelerin netleşmesi gerekir?

Tarımsal sulama için kurulan sistemlerde izin ve kayıt gereksinimleri, sistemin şebekeye bağlı olup olmamasına ve güncel düzenlemelere göre değişir. Şebekeden bağımsız bir pompa sistemi ile şebekeye enerji veren bir sistem aynı süreçten geçmez. Hangi belgelerin istendiği başvuru aşamasında güncel mevzuata göre kontrol edilir.

Kuyu ruhsatı ve su kullanım izni de sistemden bağımsız olarak geçerli olmalıdır. Güneş sistemi, izinsiz bir kuyuyu yasal hale getirmez. Kuyu evrakınızı keşiften önce hazır tutarsanız süreç daha düzenli ilerler. Hukuki ayrıntılar için ilgili kurumlara ve bir uzmana danışın.

Sık sorulanlar