Güneş enerjisinde akü ve depolama: ne zaman gerekir?

Akü sistemin neresinde durur?

Güneş paneli yalnızca güneş varken üretir. Akü, gündüz üretilen fazla enerjiyi saklayıp akşam, gece ya da kesinti anında kullanmanızı sağlar. Aküyü yöneten cihaz, şarj kontrol cihazı ya da hibrit inverterdir; aküyü ne zaman şarj edeceğine, ne kadar boşaltacağına ve ne zaman şebekeye geçeceğine bu cihaz karar verir.

Akü eklediğinizde yanında uygun inverter, koruma elemanları, aküye uygun bir yer ve belirli aralıklarla kontrol de gelir. Bu yüzden ilk soru şudur: gerçekten gerekli mi?

Akü ne zaman gerekir?

Aşağıdaki durumlardan biri sizin için geçerliyse akü konuşulmaya değer:

• Kurulum yerine şebeke ulaşmıyor: bağ evi, yayla evi, ahır, uzak bir kuyu başı
• Elektrik kesintileri sık ve iş ya da günlük yaşamı ciddi etkiliyor
• Kesintide çalışması gereken cihazlar var: kamera kaydı, alarm, modem, buzdolabı, medikal cihaz
• Gece tüketiminiz yüksek ve bunu da güneşten karşılamak istiyorsunuz
• Damla sulamada gece ya da sabit basınçla sulama zorunlu ve depo kurulamıyor

Akü ne zaman gereksizdir?

Şebekeye bağlı, kesintinin nadir olduğu ve tüketimin çoğunun gündüz gerçekleştiği bir iş yerinde akü genellikle gereksiz bir maliyettir. Sistem gündüz üretir, işletme o anda tüketir; gece de şebeke devrededir. Aynı bütçeyle daha fazla panel kurmak çoğu zaman daha fazla katkı sağlar.

Tarımsal sulamada da durum benzerdir. Pompa gündüz suyu bir havuza ya da depoya basıyorsa, enerjiyi su olarak depoda saklamış olursunuz. Su deposu yıllarca bakımsız durur, akü ise belirli bir ömür sonunda değişir.

Yalnızca kısa kesintilerde kamera ve modemin çalışması isteniyorsa, tüm sistemi akülü yapmak yerine bu cihazlar için küçük bir UPS (kesintisiz güç kaynağı) yeterli olabilir.

Uzman notu: Akü kararından önce kesintide neyin çalışması gerektiğini yazın. Listeyi kısa tutmak, akü kapasitesini ve maliyeti doğrudan küçültür.

Kurşun asit ve lityum akü farkı

Güneş sistemlerinde iki ana akü ailesi kullanılır. Kurşun asit aileye jel ve AGM aküler girer. Bu aküler uzun süredir kullanılan, ilk yatırımı daha düşük olan bir teknolojidir; ancak derin deşarja karşı hassastırlar, ağırdırlar ve sıcaktan olumsuz etkilenirler.

Lityum aküler, güneş sistemlerinde çoğunlukla lityum demir fosfat (LiFePO4) kimyasıyla kullanılır. Daha hafiftir, kapasitelerinin daha büyük bir kısmı güvenle kullanılabilir ve daha fazla şarj-deşarj döngüsüne dayanır. İlk yatırımları daha yüksektir ve bir batarya yönetim sistemiyle (BMS) birlikte gelirler. Bu sistem hücreleri aşırı şarj, aşırı deşarj ve aşırı ısınmaya karşı korur.

Hangisinin daha ekonomik olduğu, akünün ne sıklıkla kullanılacağına bağlıdır. Her gün dolup boşalan bir akü ile yalnızca kesintide devreye giren bir akünün hesabı farklıdır. Bu karşılaştırma projeye göre yapılır.

Kapasite nasıl hesaplanır?

Akü kapasitesi, gece ya da kesintide çalışacak cihazların güçleri ve çalışma süreleriyle hesaplanır. Her cihazın gücü ile günde kaç saat çalışacağı çarpılır, toplam enerji ihtiyacı bulunur. Buna akünün güvenle kullanılabilecek kapasite oranı, inverter kayıpları ve bulutlu günler için yedek pay eklenir.

Off-grid sistemlerde bulutlu ve kısa kış günleri hesaba katılmazsa sistem yazın sorunsuz çalışırken kışın yetersiz kalır. Hibrit sistemlerde ise asıl soru, kesintinin ne kadar sürdüğüdür. Bölgenizdeki kesintilerin genellikle ne kadar sürdüğünü bilmek, gereğinden büyük ya da küçük akü almanızı önler.

Akü kapasitesi kadar panel gücü de önemlidir. Aküyü dolduracak enerji panellerden gelir; panel gücü yetersizse büyük akü hiçbir zaman tam dolmaz.

Şanlıurfa sıcağında akü ömrü

Akülerin en büyük düşmanlarından biri sıcaktır. Yüksek sıcaklıkta tutulan akü daha hızlı yaşlanır, kapasitesi beklenenden önce düşer. Şanlıurfa yazında güneş alan bir çatı arasında, sac bir depoda ya da havasız bir kabinde duran akü bu yüzden kısa ömürlü olur.

Lityum akülerde batarya yönetim sistemi, sıcaklık belirli bir sınırı aştığında şarjı yavaşlatabilir ya da durdurabilir. Bu koruma aküyü kurtarır, ama yaz öğlesinde akünün dolmaması anlamına da gelebilir. Kurşun asit akülerde ise sıcak, akünün içindeki kimyasal yıpranmayı hızlandırır. Her iki durumda da çözüm aynıdır: aküyü serin tutmak. Gerekirse akü odasına havalandırma fanı ya da gölgelik eklenir; akünün yanına inverter gibi ısı yayan cihazları sıkıştırmamaya dikkat edilir.

Aküler serin, kuru, havadar ve doğrudan güneş almayan bir yerde durmalıdır. Binanın kuzey tarafındaki bir oda, bodrum ya da havalandırılan bir teknik hacim iyi seçeneklerdir. Kurşun asit akülerde şarj sırasında gaz çıkışı olabileceği için havalandırma ayrıca önemlidir.

Güvenli kurulum ve bakım

Akü büyük miktarda enerjiyi küçük bir hacimde tutar. Yanlış kablo kesiti, gevşek bağlantı ya da uygun olmayan sigorta ısınmaya ve yangın riskine yol açabilir. Akü ile inverter arasındaki kablo kısa, kesiti doğru ve bağlantıları sıkı olmalı; akü tarafında uygun DC sigorta ya da kesici bulunmalıdır.

Aküler çocukların ve hayvanların ulaşamayacağı, yanıcı malzemeden uzak bir yere konur. Bakımda bağlantı uçlarının oksitlenip oksitlenmediği, kasada şişme ya da sızıntı olup olmadığı ve inverter uygulamasındaki akü sağlık bilgileri kontrol edilir.

Farklı yaşta ya da farklı markada aküleri aynı gruba bağlamaktan kaçının. Yeni akü, eski akünün zayıflığı yüzünden kendi kapasitesini kullanamaz ve ikisi birlikte daha çabuk yıpranır. Kapasite artırılacaksa bu, üreticinin izin verdiği şekilde ve aynı tip modüllerle yapılır.

Kurulumdan sonra akü grubunun yanına basit bir bilgi etiketi asılması iyi bir uygulamadır: akü tipi, kurulum tarihi, bağlı olduğu inverter ve acil durumda kapatılacak kesicinin yeri. Arıza ya da yangın anında bu bilgi müdahale edecek kişinin işini kolaylaştırır.

Sık sorulanlar