Ahır, kümes ve sera için güneş enerjisi: yük hesabı ve sistem seçimi

Önce yük listesini çıkarın

Bir çiftliğe güneş sistemi tasarlamanın ilk adımı panel seçmek değildir. Önce elektrikle çalışan her cihazı bir kâğıda yazın: gücü, günde kaç saat çalıştığı ve hangi saatlerde çalıştığı. Cihazın etiketinde watt ya da kW değeri yazar; yazmıyorsa amper ve volt değeri üzerinden hesaplanır.

Bu liste iki şeyi gösterir. Birincisi günlük toplam enerji ihtiyacıdır. İkincisi aynı anda çalışan cihazların toplam gücüdür, yani sistemin bir anda kaldırması gereken yük. Sabah sağım makinesi, süt tankı kompresörü ve su pompası aynı anda devreye giriyorsa inverter bu toplamı karşılayacak şekilde seçilir. Motorlu cihazlar ilk çalıştıklarında etiketteki güçten çok daha fazla akım çeker; bu kalkış akımı da hesaba katılır.

Yük listesi çıkarıldığında çoğu zaman beklenmedik bir tüketici bulunur. Eski bir su ısıtıcısı, gün boyu açık kalan bir projektör ya da verimsiz bir fan, güneş sistemini gereğinden büyük yaptırabilir. Önce bu yükleri azaltmak, sonra sistemi boyutlandırmak daha ucuza gelir.

Hangi yükler güneşle iyi eşleşir?

Güneş en çok öğle saatlerinde üretir ve Şanlıurfa yazında öğle saatleri, hayvanların sıcaktan en çok etkilendiği saatlerdir. Ahır ve kümeslerde havalandırma fanları, serinletme sistemleri ve sisleme pompaları tam bu saatlerde çalışır. Bu eşleşme, güneş sistemini hayvancılıkta cazip kılar.

Gündüz güneşle iyi eşleşen yükler şunlardır:

• Havalandırma fanları ve egzoz fanları
• Sisleme ve serinletme pompaları
• Su kuyusu pompası ve suluk depoları
• Yem karma ve öğütme makineleri, gündüz çalıştırılırsa
• Sera sulama pompası ve gübreleme sistemi
• Gündüz yapılan sağım

Uzman notu: Esnek olan yükleri öğle saatine taşıyın. Yem karma makinesini ya da depo dolduran pompayı sabah erken yerine güneşin tepede olduğu saatte çalıştırmak, aküye ya da şebekeye olan ihtiyacı azaltır.

Gece ve kesintisiz çalışan yükler

Süt soğutma tankı süt geldiği andan itibaren çalışır ve akşam sağımından sonra gece boyunca soğutmaya devam eder. Kümeslerde gece aydınlatma programı, kuluçkahanelerde ise makinelerin kesintisiz çalışması gerekir. Bu yükler güneş olmayan saatlerde de enerji ister.

Bu durumda üç yol vardır. Şebeke bağlantısı varsa sistem şebekeye bağlı kurulur; gündüz güneş, gece şebeke çalışır. Şebeke yoksa akü eklenir ve gündüz üretilen enerjinin bir kısmı gece için saklanır. Üçüncü yol jeneratördür; güneş ve akü yetmediğinde ya da uzun bulutlu günlerde devreye girer.

Kesintiye tahammülü olmayan yükleri ayrı bir hatta toplamak iyi bir uygulamadır. Kuluçka makinesi ve süt tankı akü ve inverterden beslenirken, yem makinesi gibi beklemeye dayanabilen yükler yalnızca güneş varken çalışabilir. Böylece akü kapasitesi gereğinden büyük seçilmez.

Şebekeye bağlı mı, akülü mü, hibrit mi?

Çiftliğin elektrik aboneliği varsa ve hat güvenilirse şebekeye bağlı sistem en sade çözümdür. Akü olmadığı için bakım azdır. Ancak şebeke kesildiğinde şebekeye bağlı inverter güvenlik gereği kendini kapatır ve güneş olsa bile çiftlik elektriksiz kalır.

Kırsal hatlarda kesinti sık yaşanıyorsa hibrit sistem değerlendirilir. Hibrit inverter, şebeke varken şebekeyle birlikte çalışır, kesinti olduğunda seçilen yükleri aküden beslemeye devam eder. Süt tankı ve kuluçka gibi yükleri olan bir işletme için bu, kesinti sırasında ürün kaybını önler.

Şebekenin hiç olmadığı yaylalarda ya da uzak arazilerde akülü bağımsız sistem kurulur. Bu sistemde akü kapasitesi, en uzun bulutlu dönemde ne kadar süre idare edileceğine göre seçilir. Akünün sıcaktan korunması gerekir; güneş alan bir konteyner içinde duran akü, serin bir odadakinden çok daha çabuk yıpranır.

Seralarda dikkat edilecekler

Seralarda en büyük enerji kalemi çoğu zaman ısıtmadır ve elektrikli ısıtmayı güneş paneliyle karşılamak çoğu durumda ekonomik değildir. Isıtma ihtiyacı kış gecelerinde, güneşin en az olduğu zamanda ortaya çıkar. Güneş sistemi seralarda daha çok sulama, gübreleme, havalandırma ve iklim kontrol otomasyonu için kullanılır.

Panellerin sera çatısına kurulması bitkinin aldığı ışığı azaltır. Bu yüzden paneller çoğunlukla seranın yanına, gölgesi seraya düşmeyecek bir yere kurulur. Sera içindeki nem ve gübre buharı elektrik ekipmanı için zararlıdır; inverter ve pano sera dışında, kuru bir yerde durmalıdır.

Ahır ortamı elektrik ekipmanına nasıl etki eder?

Ahır ve kümeslerde amonyak, nem ve toz bir aradadır. Bu ortam metal bağlantıları paslandırır, konnektörleri oksitler ve panoların içine toz doldurur. İnverter, akü ve pano hayvanların bulunduğu bölümden ayrı, havalandırmalı ve kuru bir odaya konmalıdır.

Kabloların hayvanların ulaşamayacağı yükseklikte ve koruyucu kanal içinde geçmesi gerekir. Kemirgenler kablo yalıtımına zarar verir; kanal ve boru kullanmak bu riski azaltır. Topraklama, hayvanların su ve metal yüzeylerle temas ettiği bir ortamda insan güvenliği kadar hayvan güvenliği için de önemlidir ve ölçülerek doğrulanmalıdır.

Arazi tipi kurulumlarda panel sahası çitle çevrilir. Hayvanların panellere sürtünmesi ya da konstrüksiyona çarpması hem ekipmana hem hayvana zarar verir.

Teklif almadan önce hazırlayın

Cihaz listesini güç ve çalışma saatleriyle birlikte, son bir yılın elektrik faturalarını, şebeke kesintilerinin ne sıklıkla yaşandığını ve panellerin kurulabileceği alanın ölçüsünü hazırlayın. Sitemizdeki güneş hesap aracı aylık tüketiminiz üzerinden ilk fikri verir; kesin boyut yük listesi ve saha incelemesiyle çıkar.

Kuyu kullanılıyorsa kuyu derinliği ve pompa bilgileri de hesaba girer. Ruhsat ve izin gerektiren durumlar için ilgili kurumlara danışın.

Sık sorulanlar