Anons sisteminde bölge planlama: fabrika, otel ve AVM örnekleri

Bölge neden gerekir?

Tek bölgeli bir anons sisteminde her mesaj binanın her yerinde duyulur. Bir otelde resepsiyonun bir misafiri çağırması odalarda dinlenenleri rahatsız eder. Bir fabrikada yükleme alanına yapılan anons, ofiste toplantıdaki herkesin dikkatini dağıtır. İnsanlar zamanla anonsları duymazdan gelmeye başlar ve bu alışkanlık acil durumda da sürer.

Bölgeler, mesajın yalnızca ilgili kişilere ulaşmasını sağlar. Her bölgenin ses seviyesi ve müzik kaynağı ayrı ayarlanır. Restoranda sakin bir müzik çalarken lobi daha canlı bir yayın dinleyebilir. Gürültülü bir üretim holünde ses yüksek, yan taraftaki ofiste düşük tutulur.

Acil durumda bölgeler tahliye senaryosunun parçası olur. Yangının çıktığı kata ve üst kata hemen tahliye mesajı, diğer katlara hazır olun mesajı verilebilir. Bu kademeli tahliye, merdivenlerin aynı anda dolup tıkanmasını önler. Senaryonun nasıl kurulacağı binanın tahliye planına göre belirlenir.

Bölgeler neye göre ayrılır?

Bölge sınırları kat planı üzerinde çizilir ve şu sorulara göre belirlenir:

• Alanın kullanım amacı farklı mı? Ofis, üretim, depo, yemekhane
• Gürültü seviyesi farklı mı ve ayrı ses ayarı gerekiyor mu?
• Farklı müzik ya da yayın isteniyor mu?
• Tahliye planında ayrı bir aşama mı?
• Yangın alarm sistemindeki bölge ayrımıyla uyumlu mu?
• Açık alan mı, kapalı alan mı?

Uzman notu: Anons bölgelerini yangın alarm bölgeleriyle aynı sınırlarda tutmaya çalışın. Yangın panelinden gelen sinyal hangi bölgeyi gösteriyorsa anons sistemi de aynı bölgeye mesaj verebilir; sınırlar farklıysa senaryolar karmaşıklaşır.

Öncelik sırası nasıl kurulur?

Bir anons sisteminde aynı anda birden fazla kaynak ses vermek isteyebilir: arka plan müziği, resepsiyondaki mikrofon, programlı zil ya da hazır mesaj ve yangın alarmından gelen tahliye mesajı. Sistem hangi kaynağın hangisinin önüne geçeceğini bilmelidir.

Tipik sıralamada acil durum mesajı her şeyin önündedir. Onu canlı anons mikrofonu, sonra programlı mesajlar, en sonda müzik izler. Acil mesaj başladığında müzik kesilir, ses seviyesi kısılmış bölgeler de dahil olmak üzere her yer önceden belirlenmiş seviyeye çıkar. Bir bölgede ses düğmesinin kısık olması, acil mesajın duyulmamasına yol açmamalıdır.

Acil anons ve seslendirme sistemleri için TS EN 54-16 ve hoparlörler için TS EN 54-24 gibi standartlar bu davranışları tanımlar. Sistemin acil durum işlevi taşıyıp taşımayacağı, bölge planından önce kararlaştırılmalıdır.

Fabrika örneği

Bir fabrikada üretim holleri, depo, yükleme alanı, idari ofisler, yemekhane ve dış saha genellikle ayrı bölgelerdir. Üretim holündeki makine gürültüsü yüksek olduğu için bu bölgede hoparlör sayısı fazla, ses seviyesi yüksek tutulur. Dar açılı, yüksek güçlü horn hoparlörler gürültülü alanlarda tercih edilir.

Vardiya başlangıcı, mola ve vardiya bitişi için programlı ziller her bölgeye farklı saatte çalabilir. Yükleme alanına araç çağırma anonsu yapılırken ofisler duymaz. Acil durumda ise tüm bölgelere aynı anda tahliye mesajı verilir ve toplanma noktası duyurulur.

Dış sahada rüzgâr ve araç gürültüsü sesi dağıtır. Dış mekân hoparlörleri yağmura ve toza dayanıklı olmalı, yön ve açıları sesin komşu parsellere taşmasını önleyecek şekilde ayarlanmalıdır.

Otel örneği

Otelde lobi, restoran, havuz, spa, toplantı salonları, koridorlar, personel alanları ve otopark ayrı bölgeler olarak planlanır. Odalar günlük anons ve müzik yayınının dışında tutulur, ama acil durum mesajının odalarda da duyulması gerekir. Bu yüzden koridor bölgelerinin hoparlör yerleşimi, mesajın oda kapısının arkasından anlaşılabilir şekilde ulaşmasına göre yapılır.

Toplantı salonlarında ayrı bir ses sistemi bulunuyorsa, acil durumda bu sistemin susturulması ve salona acil mesajın verilmesi için bağlantı kurulur. Aksi halde salondaki yüksek sesli bir sunum, koridordaki tahliye anonsunu bastırabilir.

Personel alanları ayrı bir bölge olarak düşünülmelidir. Mutfak, çamaşırhane ve teknik servis için yapılan iç anonslar misafirlere duyulmamalı, ama acil durumda bu alanlardaki personel ilk uyarılan grup olabilir. Personelin tahliyede misafirlere yardım edeceği bir planda, personel bölgelerine giden mesajın içeriği de ayrı hazırlanır.

AVM ve büyük mağaza örneği

Alışveriş merkezlerinde ortak alanlar, katlar, otopark, yemek katı ve personel koridorları bölge olarak ayrılır. Mağazaların kendi müzik sistemleri olabilir. Acil durumda bu sistemlerin kesilmesi ve ortak anons sisteminin mağazaların içinde de duyulması planlanmalıdır.

Yüksek tavanlı atriumlarda yankı yüksektir ve konuşma anlaşılırlığı düşer. Burada daha çok sayıda, daha düşük seviyede çalışan hoparlör kullanmak, az sayıda yüksek sesli hoparlörden daha anlaşılır sonuç verir. Otopark katlarında araç gürültüsü ve beton yüzeyler için ayrı ayar gerekir.

Kablolama ve genişleme

Her bölgenin hoparlörleri ayrı bir hatla merkezdeki cihaza bağlanır. Acil durum işlevi olan sistemlerde bölge hatları, bir hat arızasında bölgenin tamamen susmaması için A ve B olarak iki ayrı hatla çekilebilir. Hatlar arıza izlemesi yapılacak şekilde kurulur.

Bölge sayısı merkez cihazın kapasitesini belirler. İleride yeni bir bina, yeni bir kat ya da bölünecek bir alan planlanıyorsa merkez cihaz boş bölge kapasitesiyle seçilir. Bölgeyi sonradan ikiye ayırmak, ayrı bir hat çekmek anlamına gelir; bu ihtimal baştan düşünülürse tavanı yeniden açmak gerekmez.

Merkezdeki cihazın yanında her bölge için hangi hattın hangi alana gittiğini gösteren bir şema ve etiketleme bulunmalıdır. Bir koridorda hoparlör sustuğunda arızayı bulmak, bu belge varsa dakikalar sürer. Belge yoksa teknisyen tavan tavan dolaşarak hattı takip etmek zorunda kalır.

Sık sorulanlar