Alarmda güvenlik derecesi: TS EN 50131 Grade 1-4 ne demek?

Güvenlik derecesi neyi ölçer?

Alarm sistemleri kâğıt üzerinde birbirine benzer: panel, sensör, siren, tuş takımı. Farkı, sistemin zorlandığında nasıl davrandığı belirler. Bir sensörün önü kapatıldığında ne olur? Siren kablosu kesildiğinde panel bunu anlar mı? Telefon hattı ya da GSM sinyali kesilirse haber yine gider mi?

TS EN 50131 bu soruları saldırgan profiline göre gruplar. Standart, sistemin hangi bilgi ve donanıma sahip birine karşı ayakta kalması gerektiğini tanımlar ve buna göre dört derece belirler. Derece yükseldikçe sensörlerin, panelin ve iletişim yolunun sabotaja karşı daha fazla önlem içermesi beklenir.

Standart ailesinde ayrıca çevre sınıfları da vardır. Bunlar cihazın kuru bir iç mekânda mı, ısıtılmayan bir depoda mı, korunaklı ya da açık dış mekânda mı çalışacağını gösterir. Şanlıurfa yazında güneş altında kalan bir dış siren ile ofis içindeki bir tuş takımı aynı çevre sınıfında olmaz.

Dört derece kısaca

Aşağıdaki tanımlar standardın genel yaklaşımını özetler. Her derecenin ayrıntılı teknik şartları standart metninde yer alır.

• Grade 1: düşük risk. Alarm sistemleri hakkında bilgisi az, sınırlı aletle hareket eden bir saldırgan varsayılır.
• Grade 2: düşük ile orta risk. Alarm sistemleri hakkında sınırlı bilgisi olan, basit aletler kullanan bir saldırgan varsayılır. Ev ve küçük iş yerlerinde yaygın tercih edilir.
• Grade 3: orta ile yüksek risk. Alarm sistemlerini tanıyan, çeşitli aletler ve taşınabilir elektronik cihazlar kullanabilen bir saldırgan varsayılır. Değerli mal bulunan ticari yerler için düşünülür.
• Grade 4: yüksek risk. Planlı hareket eden, sistemi aşmak için gelişmiş imkânlara sahip saldırganlar varsayılır. Yüksek değerli ve kritik tesislerde kullanılır.

Sistemin derecesini en zayıf parça belirler

Bir alarm sistemi Grade 3 bir panel ve Grade 2 sensörlerle kurulduysa sistemin derecesi Grade 2'dir. Bu kural teklifleri okurken çok önemlidir. Bir firma panelin yüksek dereceli olduğunu söyleyip sistemi o dereceyle tanıtabilir, ama sensörler, siren ya da iletişim modülü daha düşük derecedeyse sistem de o seviyede kalır.

Teklifte her parçanın derecesini ayrı ayrı sorun. Üreticiler genellikle veri sayfalarında hangi dereceye ve çevre sınıfına göre test edildiklerini belirtir. Bu bilgi yazılı değilse belge isteyin.

Kurulum da derecenin parçasıdır. Doğru dereceli cihazlar yanlış yere, korumasız kabloyla ya da sabotaj kontağı bağlanmadan takılırsa kâğıttaki derece sahada karşılık bulmaz.

Uzman notu: Sigorta şirketiniz iş yeriniz için belirli bir alarm derecesi şart koşuyorsa, poliçedeki ifadeyi kurulumcunuza gösterin. Teslim belgesinde sistemin hangi dereceye göre kurulduğunun yazılmasını isteyin.

Derece yükseldikçe neler değişir?

Grade 2'de sensör, panel ve sirenin kapağının açılması ya da duvardan sökülmesi panel tarafından algılanır. Bu, sabotaj ya da tamper koruması olarak bilinir. Kablolu sistemlerde kablonun kesilmesi de fark edilir.

Grade 3'te bunlara ek olarak hareket sensörlerinin önünün bir nesneyle ya da spreyle kapatılmasını algılayan maskeleme karşıtı özellik beklenir. İletişim yolunun sürekli denetlenmesi, yani panelin izleme merkezine belirli aralıklarla sinyal göndermesi ve bu sinyal kesildiğinde merkezin durumu fark etmesi de bu seviyede önem kazanır. Çoğu zaman iki ayrı iletişim yolu kullanılır: örneğin internet ve GSM.

Kablosuz sistemlerde ise derece yükseldikçe sinyalin bozulmaya karşı korunması, şifreleme ve sinyal karıştırmanın algılanması öne çıkar. Kablosuz bir sistemin Grade 2 ya da Grade 3 olarak sınıflandırılması mümkündür; belirleyici olan cihazların bu dereceye göre test edilmiş olmasıdır.

Ev, dükkân ve depo için hangisi?

Çoğu ev ve apartman dairesi için Grade 2 yeterli bir seviyedir. Burada önemli olan doğru noktalara sensör koymak, sireni ulaşılması zor yere takmak ve alarm çaldığında haber zincirinin çalışmasıdır.

Kuyumcu, eczane, elektronik mağazası, silah ya da değerli metal deposu gibi yerlerde Grade 3 değerlendirilir. Bu iş yerlerinde saldırganın alarmı önceden incelemiş olabileceği varsayılır; maskeleme karşıtı sensörler ve denetimli çift iletişim yolu bu yüzden anlamlıdır.

Banka, değerli eşya kasası ya da kritik altyapı gibi yerlerde Grade 4 gündeme gelir. Bu seviyede alarm, fiziksel koruma ve güvenlik görevlisiyle birlikte ayrı bir projeyle ele alınır.

Aynı binada farklı riskler de olabilir. Bir apartmanın zemin katındaki dükkân ile üst kattaki daire farklı dereceler isteyebilir. Ya da bir iş yerinde satış alanı Grade 2 ile korunurken değerli ürün odası için ayrı bir Grade 3 bölümü planlanabilir. Bu durumda her bölümün kendi derecesine göre değerlendirilmesi gerekir.

Teklifte sorulacak sorular

Alarm teklifleri arasında karar verirken derece konusunu açıkça sorun. Firma bu konuda net bilgi veremiyorsa, sistemin hangi seviyede olduğunu bilmeden almış olursunuz.

Şu soruların cevabını yazılı isteyin: panel, sensörler, siren ve iletişim modülü hangi dereceye göre test edilmiş? Sistemin toplam derecesi nedir? Sensörlerde maskeleme karşıtı özellik var mı? İletişim yolu tek mi çift mi, kesildiğinde ne olur? Sabotaj kontakları bağlandı mı? Kurulum sonrası her bölge test edilip tutanağa yazılacak mı?

Derece konusu fiyatı da etkiler. Yüksek dereceli cihazlar daha pahalıdır, ama her mekânın Grade 3'e ihtiyacı yoktur. Riskinize uymayan bir derece seçmek ya parayı boşa harcatır ya da korumayı yetersiz bırakır.

Belge ve uygunluk

TS EN 50131 standartlarına uygunluk, üreticinin bağımsız bir test kuruluşuna yaptırdığı testlerle gösterilir. Kurulumcu firmanın da ürünleri doğru kurduğunu gösteren bir teslim dokümanı hazırlaması gerekir: bölge listesi, sensör yerleri, test sonuçları ve kullanıcı şifrelerinin teslimi.

Desa Bilişim, alarm projelerinde risk seviyesini yerinde değerlendirip uygun dereceyi teklifte açıkça yazıyor. Derecenin sahada karşılık bulması için kurulum sonrası her bölgeyi sizinle birlikte test ediyoruz.

Sık sorulanlar