Jeneratör ve UPS birlikte nasıl çalışır? Güç ve geçiş ayarları

Neden ikisi birden?

UPS ve jeneratör farklı işler görür. UPS, kesinti anında sıfır ya da çok kısa bir geçişle enerji verir, ama aküsü sınırlıdır. Sunucuyu, kayıt cihazını ve network cihazlarını birkaç dakika ya da en fazla birkaç saat taşır. Jeneratör yakıt olduğu sürece saatlerce enerji verir, ama çalışıp devreye girmesi zaman alır ve geçiş anında elektrik kesilir.

İkisi birlikte kullanıldığında bu zayıflıklar birbirini kapatır. Elektrik gidince UPS yükü devralır, jeneratör çalışır ve ısınır, transfer panosu yükü jeneratöre aktarır. UPS bu andan itibaren jeneratörden beslenir ve akülerini yeniden şarj eder. Şebeke geri geldiğinde transfer panosu yükü şebekeye geri verir, jeneratör bir süre soğuma için çalışıp durur.

Şanlıurfa’nın kırsal ilçelerinde ve sanayi bölgelerinde yaz aylarında kesintiler uzun sürebilir. Hastane, soğuk hava deposu, üretim tesisi ve kamera kaydının sürmesi gereken kurumlar için bu ikili yapı sık tercih edilir.

Otomatik transfer panosu ne yapar?

Otomatik transfer panosu şebekeyi izler. Gerilim kesildiğinde ya da belirli sınırların dışına çıktığında jeneratöre çalışma komutu verir. Jeneratör çalışıp gerilimi ve frekansı oturduğunda yükü şebekeden ayırıp jeneratöre bağlar. Şebeke geri geldiğinde, belirli bir süre şebekenin kararlı kaldığını gördükten sonra yükü geri aktarır.

Bu bekleme süreleri ayarlanabilir. Şebekenin birkaç saniye gidip geldiği durumlarda jeneratörün hemen devreye girmesi gereksiz çalıştırma demektir; UPS bu kısa kesintileri zaten karşılar. Şebeke geldikten hemen sonra geri dönmek de, şebeke yeniden kesilirse art arda geçişlere yol açar.

Transfer panosunun mekanik ve elektriksel kilitlemesi, şebeke ile jeneratörün aynı anda bağlanmasını önler. Bu kilitleme eksikse şebekeye geri enerji verilir ve hatta çalışan bir teknisyen tehlikeye girer. Transfer panosu işini yetkili bir elektrik mühendisinin projelendirmesi gerekir.

Jeneratör gücü UPS’e göre nasıl seçilir?

Jeneratör gücünü yalnızca UPS’in etiket gücüne eşit seçmek sık yapılan bir hatadır. UPS, jeneratörden beslenmeye başladığında yalnızca yükü değil, boşalmış akülerin şarj akımını da çeker. Bazı UPS tipleri jeneratör üzerinde dalgalı bir akım çektiği için jeneratörün gerilim ve frekans kontrolünü zorlar.

Bu yüzden jeneratör, UPS gücünün üzerinde seçilir. Oranın ne olacağı UPS’in tipine, giriş özelliklerine ve üreticinin jeneratörle çalışma önerisine bağlıdır. UPS’in teknik belgesinde jeneratörle kullanım için bir öneri bulunur ve hesap bu belgeyle yapılır.

Jeneratör aynı zamanda UPS’e bağlı olmayan yükleri de besleyecekse hepsi birlikte hesaplanır:

• UPS’in tam yükteki giriş gücü ve akü şarj gücü
• Klima ve soğutma cihazları, kalkış akımlarıyla birlikte
• Aydınlatma ve priz devreleri
• Pompa, asansör ya da motorlu yükler
• İleride eklenmesi planlanan yükler

Uzman notu: Sistem odasının klimasını jeneratöre bağlamayı unutmayın. Kesinti saatlerce sürdüğünde UPS ve sunucular çalışır ama oda ısınır; yaz öğleden sonrasında klimasız bir sistem odası, cihazların sıcaktan kapanmasına yol açar.

Frekans dalgalanması ve UPS’in jeneratörü kabul etmemesi

Sahada sık karşılaşılan bir sorun şudur: Jeneratör çalışır, transfer panosu yükü aktarır, ama UPS jeneratörü kabul etmez ve akü üzerinde çalışmaya devam eder. Akü bitince yük kapanır. Sebep çoğu zaman jeneratör frekansının ya da geriliminin UPS’in kabul aralığının dışında dalgalanmasıdır.

Online UPS’lerde giriş frekansı toleransı ayarlanabilir. Bu tolerans jeneratörle çalışmaya uygun şekilde genişletilebilir. Jeneratörün devir regülatörünün bakımı ve doğru ayarı da frekansı kararlı tutar. Küçük bir jeneratöre büyük bir yük bindirildiğinde frekans düşer; bu durumda sorun jeneratörün gücündedir.

UPS’in bypass hattı jeneratörle senkron çalışamıyorsa, bakım ya da arıza durumunda bypass’a geçiş sorunlu olabilir. Bu ayarlar devreye alma sırasında jeneratör gerçekten çalıştırılarak kontrol edilir.

Yerleşim, egzoz ve yakıt

Jeneratör kapalı bir odaya konacaksa yeterli havalandırma ve egzoz gazının dışarı güvenli şekilde atılması gerekir. Egzoz gazı ölümcüldür; bina girişlerine, pencerelere ve havalandırma emişlerine yakın atılmamalıdır. Açık alandaki jeneratörler ses yalıtımlı kabinli olarak seçilir ve yağmurdan, tozdan korunur.

Yakıt deposunun kapasitesi, beklenen en uzun kesintiye göre belirlenir. Uzun süre çalıştırılmayan jeneratörde yakıt bozulabilir, filtreler tıkanabilir. Yakıt seviyesi ve kalitesi bakım listesinde yer almalıdır. Yakıt depolama ile ilgili yangın güvenliği kurallarını da göz önünde bulundurun; ayrıntılar için ilgili yönetmeliği ve itfaiyeyi kontrol edin.

Test ve bakım

Jeneratörün kendi kendine çalışıp durması yeterli test değildir. Boşta çalışan jeneratör, yük bindiğinde ortaya çıkacak sorunları göstermez. Belirli aralıklarla şebeke kesilerek ya da transfer panosu üzerinden yük gerçekten jeneratöre aktarılarak test yapılmalıdır. Bu test, UPS’in jeneratörü kabul edip etmediğini ve geçişlerin sorunsuz olup olmadığını gösterir.

Test, iş saatleri dışında ve önceden haber verilerek yapılır. Test sırasında UPS’in akü durumu, jeneratörün gerilim ve frekans değerleri ve geçiş süreleri not edilir. Akü, filtre, yağ ve soğutma suyu kontrolleri jeneratör üreticisinin bakım takvimine göre yapılır.

Mevcut sisteme jeneratör eklemek

UPS’i olan bir binaya sonradan jeneratör eklenecekse önce UPS’in jeneratörle uyumu kontrol edilir. Eski bir UPS jeneratörle sorunlu çalışabilir. Elektrik panosunda jeneratörle beslenecek ve beslenmeyecek devrelerin ayrılması gerekir; çoğu zaman bu iş için pano düzenlemesi yapılır.

Sitemizdeki UPS hesap aracı, kamera ve kayıt sistemi için UPS süresini yaklaşık olarak gösterir. Jeneratörlü bir sistemde UPS’ten beklenen süre kısalır; UPS’in yalnızca jeneratör devreye girene kadar ve sunucuları korumaya yetecek kadar dayanması yeterli olabilir.

Sık sorulanlar